Londyn miał Kubę Rozpruwacza, San Francisco Zodiaka, Glasgow - Biblijnego Johna. Nieuchwytnych seryjnych morderców, którzy zapisali się w popkulturze i których tożsamość do dziś stanowi zagadkę. Dla Włochów postacią tego kalibru jest Potwór z Florencji - domniemany zabójca kilkunastu osób, którego zbrodnie zainspirowały Thomasa Harrisa do stworzenia postaci Hannibala Lectera. Wieloletnie śledztwo w sprawie Potwora prowadziło dwóch dziennikarzy - Amerykanin Douglas Preston oraz Włoch Mario Spezi. Aż sami stali się podejrzanymi w tej zagmatwanej sprawie.

Czarny kwadrat na białym tle Kazimierza Malewicza? - "Przecież każdy może to namalować!" Sztuka współczesna? - "Tego się nie da zrozumieć!" Popołudnie spędzone w muzeum? - "Mam ciekawsze rzeczy do roboty, poza tym i tak nie wiem o co chodzi w malarstwie historycznym". Te i inne frazesy często towarzyszą dyskusjom o sztuce. Choć nie jest już tak ekskluzywna jak kilkaset lat temu i śmiało wchodzi do świata mainstreamu, wciąż jest tematem budzącym kontrowersje. Niektórzy twierdzą, że w obliczu sztuki nie czują się komfortowo, bo nie mają wystarczających narzędzi do tego, by ją zrozumieć. Nic bardziej mylnego!

Założenia najnowszego spektaklu Laury Leish stoją w pozornej kontrze do twierdzeń wpisanych w piosenkę Odrobinę szczęścia w miłości Emanuela Schlechtera i Jerzego Petersburskiego. Zaproponowana w niej odpowiedź na pytanie "O czym marzy dziewczyna / Gdy dorastać zaczyna" - z beztroskim wdziękiem i naiwną lekkością charakteryzującymi kino i estradę dwudziestolecia międzywojennego - sugeruje, że chodzi o znalezienie się na ślubnym kobiercu u boku kochającego mężczyzny. Czy to promocja określonego wzorca zachowań? Dzisiaj nie mamy już raczej wątpliwości, że kultura popularna wytwarza obowiązujące normy, a jej podstawowym zadaniem, obok rozrywki, jest powoływanie iluzji zawężającej repertuar akceptowanych powszechnie działań. W XIX wieku, kiedy nie istniało jeszcze kino ani radio, a o telewizji i internecie nikomu się jeszcze nawet nie śniło, najważniejszym źródłem społecznych zasad i inspiracją dla wyobraźni był teatr - ważniejszym niż współczesne kino albo TikTok. Czy dostrzegacie Państwo manipulację, której dopuścili się autorzy wspomnianej wyżej piosenki? Przecież wiele dziewczyn nie marzy wcale o "odrobinie serca czyjegoś", a o milionach oddanych im serc i naręczach kwiatowych bukietów rzucanych do ich stóp. To wszystko, a także wiele więcej, jeszcze niedawno gwarantować mógł status gwiazdy teatralnych scen.

Spektakle Don Kichot, Woyzeck, Jednooki król czy Listy do M., koncerty Peji, Richard Bona Asante Trio, Blue Jazz Orchestra czy Francesci Tandoi, zwiedzanie CK Zamek z latarkami, warsztaty teatralne czy z tworzenia witraży i wiele , wiele innych. Luty rozpoczyna się z kulturalnym przytupem. Podpowiadamy, gdzie warto się wybrać w ten weekend.

- Ta muzyka jest potrzebna - mówi o nowym poznańskim big-bandzie jego kierownik artystyczny, gitarzysta, aranżer, kompozytor i dyrygent - Piotr Scholz. Blue Jazz Orchestra to jedyna w Polsce profesjonalna orkiestra jazzowa działająca przy klubie muzycznym.

- Działamy prężnie, choć warunki, w jakich pracujemy, pozostawiają wiele do życzenia. Wciąż jesteśmy filharmonią bez własnej siedziby. Funkcjonujemy mimo tych niedogodności, ciesząc się stale rosnącym zainteresowaniem słuchaczy - mówi Wojciech Nentwig, dyrektor Filharmonii Poznańskiej o trwającym sezonie i zaplanowanych dla publiczności niespodziankach.

Underground niejedno ma imię. Dla jednych to przede wszystkim artyści z rapowego podziemia, dla innych różnorodni eksperymentatorzy muzyki elektronicznej, a dla jeszcze innych przede wszystkim niezależne metalowe zespoły. To właśnie tym ostatnim polecamy wizytę w poznańskim Klubie pod Minogą, gdzie w ramach "XXX Lat Sceny Underground" wystąpią cztery hordy znane większości sympatyków death- i black metalu z głębin - Pandemonium, Sacrivursum, Kingdom i UKĆ.

Wydział Kultury Miasta Poznania 31 stycznia opublikował wyniki otwartego konkursu ofert na powierzenie lub wsparcie realizacji zadań Miasta Poznania w obszarze "Kultura, sztuka, ochrona dóbr kultury i dziedzictwa narodowego" na lata 2024-2026. Dotacje przyznano łącznie 196 ofertom.

- Nie jesteśmy białą tablicą, czystą kartą. I to wszystko na nas działa. Myślę, że często zupełnie nieświadomie odwołuję się do różnych inspiracji, doświadczeń - mówi Barbara Wilińska o swojej twórczości nie tylko malarskiej.

W maju 1981 roku na ekrany polskich kin wszedł świetnie przyjęty przez publiczność i zrugany przez krytyków film Stanisława Barei Miś. Wcześniej miał problemy z cenzurą, która zakwestionowała kilkadziesiąt fragmentów, m.in. słynną dzisiaj scenę z baru mlecznego Apis, w której klienci jedzą z aluminiowych misek przytwierdzonych do stołów śrubami, posługując się łyżką na solidnym łańcuchu współdzielonym z sąsiadem. Wkrótce w prasie pojawiły się opinie, że to brednie, bzdury i ciężki dowcip. Tymczasem Bareja niczego nie wymyślił, a jedynie kreatywnie rozwinął.

Francesca Tandoi - włoska pianistka jazzowa i wokalistka, coraz częściej określana jako wschodząca gwiazda europejskiego jazzu - przyjedzie do Poznania, by zagrać koncert obejmujący repertuar z całej jej dotychczasowej dyskografii. Wystarczyło zaledwie kilka lat, by zaczęła cieszyć się uznaniem na całym świecie, występując na najlepszych scenach klubów i teatrów, a także grywając na cenionych festiwalach jazzowych, takich jak North Sea Jazz Festival, Umbria Jazz, Breda Jazz Festival i Sumatra Jazz Festival. Obdarzona wyjątkowym głosem i talentem do pisania melodyjnych oraz zapadających w pamięć kompozycji, 2 lutego zagra w klubie Blue Note.

- Historia jest dla każdego i muzeum jest dla każdego - mówi Przemysław Terlecki, dyrektor Wielkopolskiego Muzeum Niepodległości. W myśl tego hasła w dwóch oddziałach WMN na Cytadeli wprowadzono rozwiązania ułatwiające zwiedzanie osobom z niepełnosprawnościami, na przykład z dysfunkcją wzroku lub słuchu.

Dwójka umundurowanych powstańców: oficer i szeregowiec, dzieci wrzesińskie, Michał Drzymała, Franciszek Ratajczak, a także... Marcin Kasprzak obejmujący robotnika. To pomnik Powstańców Wielkopolskich w Poznaniu i jego historia.

Skomponował tragiczną Halkę, ale prawdziwą smykałkę miał do pisania oper komicznych. Zanim Stanisław Moniuszko stworzył najbardziej znaną z nich - Straszny dwór - powstała krotochwilna, szlachecka historia o dawnych przysięgach i miłosnych perypetiach: Verbum nobile.

Miesiąc za późno wchodzi do polskich kin Przesilenie zimowe - to wszak film na wskroś świąteczny, choć reżyserowi daleko do posypywania więzi rodzinnych i tradycji religijnej brokatem. Alexandra Payne'a bardziej niż gwiazdkowa atmosfera interesują człowiecze słabości, przełomy, szczere, nielukrowane relacje międzyludzkie. Kto widział i docenił Bezdroża czy Nebraskę tegoż, ten nie powinien być seansem zawiedziony.

Jestem listotą, wywiad z Donną Haraway, jedną z najbardziej wpływowych współczesnych intelektualistek, nie nadaje się ani do oceny, ani do streszczenia. Nie da się o nim powiedzieć, że jest zwyczajnie dobry lub zły, ciekawy lub nieciekawy, ponieważ wyłamuje się z takich prostych funkcji tekstu, jak podobanie się czy bycie pożytecznym. Jest bowiem samą intensywnością myślenia. Ekstazą, orgią, wyuzdaniem myśli.

W PRL-u klasy miały zniknąć, a wszyscy mieli być równi. Ta wyśniona utopia oczywiście nie znalazła pokrycia w rzeczywistości, jednak po II wojnie światowej społeczeństwo polskie brało udział w szeregu przekształceń. Katalizatorem dla wielu z nich okazała się potrzeba awansu społecznego. Magda Szcześniak przypatruje się rozmaitym tekstom kultury z okresu Polski Ludowej, które stanowią świadectwo tej (re?)ewolucji społecznej. Autorka książki Poruszeni. Awans i emocje w socjalistycznej Polsce we wtorek odwiedzi CK Zamek.

Wielka Orkiestra Świątecznej Pomocy zagra 32. raz. Motto tegorocznej akcji brzmi: "Tu wszystko gra OK", a jej celem jest zebranie funduszy na zakup urządzeń dla oddziałów pulmonologicznych dla dzieci i dorosłych.

Nie wiem, jak Joshua Cohen wpadł na pomysł swojej powieści Rodzina Netanjahu. Wiem, że koncept ten jest genialny. Jego realizacja także - dostaliśmy do rąk fascynującą żydowską tragikomedię, od której nie sposób się oderwać.

- Dzięki muzyce możemy lepiej zrozumieć nasze uczucia i po prostu pobyć w smutku czy złości. Możemy dać sobie te trzy czy cztery minuty na czucie. Po prostu czucie i nieudawanie, że nic się nie dzieje - mówi Marianna Kniat, poznańska piosenkarka.

Kollektiv Turmstrasse - od lat jeden z najważniejszych projektów na scenie house, działający już od 25 lat - wystąpi w Tamie, by zaprezentować swój nowy album Unity Of Opposites (2023), wydany po ponad dekadzie od poprzedniego. To house, w którym liczy się ciepło, rytm i dusza, oferujący pełno niejednoznacznych inspiracji - od breakbeatu przez hip-hop, aż po indie-dance. To nie krążek pod klubowy parkiet, lecz raczej prezent dla każdego, kto chce zobaczyć elektronikę w zupełnie nowym świetle.

"Drogi i granice; mosty i mury; zapory i bramy - istnieją na raz i wcale się nie wykluczają" - czytamy w zapowiedzi artystycznego projektu fotografa Tytusa Szabelskiego-Różniaka, który udowadnia paradoksalność naszych działań na poziomie planowania infrastruktury, kształtowania politycznych stosunków, ale też codziennych relacji międzyludzkich. Dokładamy wszelkich starań, aby dotrzeć do innych, po czym stawiamy kolejne granice. I odwrotnie - dzielimy, by za moment szukać szansy na połączenie.

Już w najbliższy czwartek odbędzie się spotkanie wokół książki Kawaleryjski Poznań Juliusza S. Tyma. 

Zaczęło się od Kazika i jego singla Twój ból jest większy niż mój wydanego niedługo po ogłoszeniu pierwszego lockdownu w Polsce. Utwór najpierw pojawił się na kultowej Liście przebojów Trójki, później uznano, że głosowanie było nieuczciwe, a w ostateczności całe zamieszanie doprowadziło do zakończenia współpracy Marka Niedźwieckiego z Programem III Polskiego Radia. Piosenka Staszewskiego i jej skrajnie różny odbiór społeczny zainspirował Jakuba Krzyżańskiego oraz Marcina Mieszczaka do stworzenia książki 100 najodważniejszych polskich piosenek, o której więcej będzie można posłuchać w Filii Sztuki Biblioteki Raczyńskich już 25 stycznia.

Kuba Jaworski - krakowski wokalista, autor piosenek, producent i grający na wielu instrumentach muzyk, a przede wszystkim szalenie kreatywny artysta. Jako Gypsy and the Acid Queen wydał już trzy albumy, koncertując w całej Polsce, za każdym razem wprawiając publiczność w osłupienie. W końcu jak to możliwe, by jedna osoba była zdolna wykreować muzykę całego zespołu, grając psychodelicznego bluesa rodem z 1969 roku? Takie cuda tylko u Kuby.

Pamiętacie kultową już komedię francuską Niezniszczalni z 2012 roku? Jej twórcy, Olivier Nakache i Éric Toledano, tym razem na karuzelę śmiechu postanowili wrzucić tematy ekologiczne i działalność aktywistów broniących naszej planety przed zagładą. Ich komedia Będzie lepiej może i nie powtórzy sukcesu starszej siostry, ale z pewnością poprawi Wam humor. A przy okazji da do myślenia.

Non Iron to jedna z największych legend poznańskiego hard rocka. Już niebawem, w potężnym składzie z Grzegorzem Kupczykiem na czele, zespół wystąpi w Blue Note. Okazja do tego jest wyjątkowa, bowiem panowie niedawno podarowali fanom niezwykły prezent - niepublikowane i rzadkie rarytasy z całego okresu swojej działalności.

Polemika z Wielkim Meczetem Paryża oraz okoliczności i reperkusje powstania (nie)sławnej sekstaśmy - oto dwa tematy przewodnie, których trzyma się Houellebecq w Kilku miesiącach mojego życia. Esej francuskiego twórcy to proza tyleż erudycyjna, co buracka; tyleż błyskotliwa, co rażąca ignorancją. A zwłaszcza egocentryczna. Krytyk powie: "Houellebecq jest obrzydliwy", czytelnik zaś: "tak, a w czym problem?".

W najbliższy poniedziałek, 22 stycznia, w Sali Ziemi wystąpi portugalska wokalistka Mariza. Koncert organizowany przez Fundację Europejskie Forum Sztuki jest pierwszym wydarzeniem w sali pod egidą letniego Enter Enea Festival w Poznaniu.

Ikona - Clan Of Xymox to zespół, który z pewnością trudno określić inaczej. Holenderska grupa, za sprawą takich płyt jak Medusa, Clan Of Xymox czy Twist Of Shadows, odegrała ogromną rolę w kwestii rozwoju szeroko pojętej muzyki gotyckiej. To właśnie jej utwory, takie jak A Day, No Words czy Jasmine And Rose, sprawiły, że darkwave przebił się do mainstreamu. Nie każdy jednak wie, że i dziś kapela pochmurnego Ronny'ego Mooringsa ma nam coś do zaproponowania. Przykładem jest ostatni, nagrany po 40 latach działalności album Limbo (2021), którego fragmenty z pewnością zabrzmią podczas koncertu zespołu w klubie 2progi.