Od 15 lipca w "visitors center" pokazywana jest wystawa 44 gadżetów szpiegowskich pochodzących ze zbiorów Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego. Są to m.in. tajne skrytki na zdjęcia i dokumenty, tajnopisy, wyglądające zwyczajnie przedmioty kryjące w sobie skrytki na wiadomości od i do agentów, nadajniki radiowe, mikrofony podsłuchowe, mikrokamery, mikrofilmy i rożnego rodzaju miniaturowe aparaty fotograficzne, ukryte np. w książce. Wśród nich są urządzenia wykorzystywane podczas działań operacyjnych służb specjalnych.
Wystawa prezentowana jest w ramach wakacyjnego cyklu "Lato ze szpiegami", w którego programie, w lipcu i sierpniu, znalazły się cztery wykłady o kryptologii i cyberbezpieczeństwie. Pierwszy z nich, "Sukcesy kryptologii w wojnie bolszewickiej, jako źródło sukcesu pokonania Enigmy", już dziś, 15 lipca o g. 17. Wstęp na wykłady i wystawę szpiegowskich gadżetów jest bezpłatny.
Także ze zbiorów ABW pochodzi pokazywana od dzisiaj na ekspozycji CSE maszyna szyfrująca Enigma typu K - wczesny model, wyprodukowany w Niemczech w 1927 roku. Jej numer seryjny A798 świadczy o tym, że została wyprodukowana w pierwszym okresie jej użytkowania przez instytucje i służby III Rzeszy. Maszyna jest w bardzo dobrym stanie technicznym z wyjątkiem skrzyni transportowej z drewna, która jest pęknięta.
- Maszyna została zapewne pozyskana po II wojnie światowej przez polskie służby specjalne jako obiekt do badań. Jak sądzimy, trafiła do powojennego biura szyfrów. O łamaniu szyfrów nie mogło być mowy, bo PRL-owskie służby nie miały wiedzy o osiągnięciach polskiego wywiadu sprzed wojny, nie znały też osiągnięć brytyjskich kryptologów z Bletchley Park. Być może więc ta i inne maszyny, które są w naszych zbiorach, trafiły "na półkę" i czekały na swój czas - wyjaśnia płk Adam Gwiazdowicz z ABW.
Jest to już siódma Enigma prezentowana w Centrum Szyfrów, które co prawda nie ma własnego egzemplarza słynnej maszyny szyfrującej, ale za to, co kilka miesięcy, pokazuje na wystawie ciekawy egzemplarz wypożyczany z różnych instytucji. Ten model maszyny będzie pokazywany do końca 2027 roku. CSE współpracuje z ABW od wiosny 2025 roku.
W planach CSE jest także konferencja dla nauczycieli o aktualnych trendach w edukacji. Tym razem będzie poświęcona fantastyce jako języku młodych. W ramach rezydencji artystycznej w CSE jesienią odbędą się też dwa koncerty: zespołu Głupi Komputer oraz Jakuba Królikowskiego. W październiku zobaczymy natomiast spektakl "ST ty.art" przenoszący widzów do czasów, kiedy Polacy łamali szyfr Enigmy. Na koniec roku zaplanowana jest także prezentacja nowych ustaleń zespołu CSE na temat polskich kryptologów, ze szczególnym uwzględnieniem postaci Henryka Zygalskiego.
Szymon Mazur
- "Lato ze szpiegami" - wystawa czasowa i cykl wykładów
- 15.07-30.08
- Centrum Szyfrów Enigma
Harmonogram wykładów:
- 15.07, g. 17, "Sukcesy kryptologii w wojnie bolszewickiej jako źródło sukcesu pokonania Enigmy"
- 29.07, g. 17, "Gigant w ziarnku piasku"
- 12.08, g. 17, "Ukryte w widoku publicznym"
- 26.08, g. 17, "Zasada ograniczonego zaufania"
© Wydawnictwo Miejskie Posnania 2026
