Mieczysław Kurpisz, Mirosław Murawski i Jacek Wójciak spotykali się w Poznaniu, by dyskutować o fantastyce już od 1973 roku, a w 1976 r. poinformowali świat o prowadzonej przez siebie działalności rejestrując klub, który wszedł w struktury Ogólnopolskiego Klubu Miłośników Fantastyki i Science Fiction (OKMFiSF) i wzięli udział w omówionym w poprzednim odcinku cyklu konwencie Eurocon III.
Droga ku "Orbicie"
Siedzibą poznańskiego oddziału OKMFiSF był początkowo lokal studenckiego klubu Cicibór w domu studenckim "Jagienka" przy ulicy Obornickiej 80A (dzisiaj jest to ulica Piątkowska). Na spotkania zapraszano autorów prozy fantastycznonaukowej. Jak opowiadał w opublikowanym w 1985 roku informatorze klubu Jacek Wójciak, przychodziły na nie dziesiątki osób zainteresowanych gatunkiem. Działalność organizacji była jednak niekomercyjna, a co za tym idzie, Cicibór zrezygnował ze współpracy z fanami w obliczu braku profitów, jakich spodziewał się po współpracy z nimi. Znany nam już dobrze Czesław Chruszczewski interweniował w tej sprawie i doprowadził do przyznania klubowi lokalu w Osiedlowym Domu Kultury "Pod Lipami" na Winogradach. Zapowiadano, że już od września 1977 rozpocznie się współpraca klubu z tą instytucją. Niestety w tym samym miesiącu miała miejsce zmiana kierownictwa placówki, a nowy zarząd uznał podobną współpracę za niemożliwą. Kolejnym etapem eksodusu poznańskich fantastów okazał się pawilon 118 na osiedlu Kosmonautów - mieścił się tam dom kultury "Orbita". Jak się okazało, tym razem współpraca okazała się owocna i trwać miała do końca lat osiemdziesiątych. Pod koniec dekady lat 70. klub liczył około 20 członków, spośród których najenergiczniej udzielali się Paweł Porwit i Ewa Zielińska. Nawiązując do miana swojej siedziby, klub przyjął wówczas nazwę "Orbita". Jego członkowie brali aktywny udział we wszystkich wczesnych, ogólnopolskich imprezach fandomowych i nawiązywali kontakty z fanami z powstających jak grzyby po deszczu w całej Polsce organizacji związanych ze światem fantastyki.
Działalność nabiera prędkości
Członkowie Orbity uczestniczyli w I Konwencie SF, który odbył się w klubie "Ubab" przy ulicy Kickiego 12 w Warszawie, w dniach 7-11 grudnia 1977 roku. Było to spotkanie zorganizowane w ramach Ogólnopolskiego Seminarium Literackiego. Uczestniczyło w nim siedemdziesięciu delegatów z trzynastu klubów oraz zaproszeni pisarze, w tym gość specjalny Erik Simon z NRD, który po latach przetłumaczył na język niemiecki prozę Andrzeja Sapkowskiego i do dziś pojawia się na konwentach organizowanych na Mazurach przez Wojtka Sedeńkę. Kolejnym z wartych odnotowania spotkań było Ogólnopolskie Seminarium Fantastyki i Science Fiction, zorganizowane w lutym 1978 roku w Gorzowie Wielkopolskim przez Gorzowskie Towarzystwo Kultury.
Działalność klubu rozwijała się szybko i nadszedł wreszcie czas na samodzielne zorganizowanie ogólnopolskiej imprezy, co nastąpiło w czerwcu 1978 roku przy okazji odbywających się wówczas Międzynarodowych Targów Poznańskich. Zanim to nastąpiło, z aktywnego członkostwa zrezygnował Mieczysław Kurpisz, który postanowił skoncentrować się na działalności literackiej. W roku 1979 ukazał się zbiór jego opowiadań zatytułowany "Bez przerwy wypełniać tę ciszę", pełen oryginalnych utworów, w których autor wyraźnie poszukiwał nowatorskiej formy przekazu. W 1984 roku opublikowano jego powieść "Ataraksja".
Podczas wspomnianych targów klub zorganizował wystawę książek fantastycznonaukowych ze zbiorów swoich członków. Zaprezentowano ponad półtora tysiąca eksponatów, wśród których znalazły się wydawnictwa z XIX w., pozycje zagraniczne oraz najświeższe nowości 1978 roku. Ekspozycję książek wzbogaciła wystawa stworzonych przez dzieci prac plastycznych o tematyce fantastycznej i kosmicznej.
Wydarzenie stanowiło ukoronowanie współpracy klubu z Miejską Biblioteką Publiczną im. Edwarda Raczyńskiego, która mogła zaistnieć dzięki staraniom Mirosława Murawskiego. Funkcjonująca w Domu Kultury "Orbita" filia biblioteki została przekształcona w filię wyspecjalizowaną w literaturze science fiction, a członkom klubu zezwolono na odpowiednie zaaranżowanie jej wystroju i wprowadzenie specjalnej półki klubowej, przyznając klubowiczom pierwszeństwo do korzystania ze zgromadzonych na niej zasobów.
Katastrofa
Wystawa książek miała miejsce na terenie Miejskiej Biblioteki Publicznej, ale niestety okazała się katastrofą, która zaowocowała zerwaniem współpracy. Po zakończeniu wystawy okazało się, że ze źle zabezpieczonych gablot zniknęło kilkadziesiąt cennych egzemplarzy, a kroplą, która przelała czarę goryczy okazało się zniszczenie przez bibliotekę dekoracji, które wcześniej obiecano przekazać klubowi. Były wśród nich plansze informacyjne oraz kolorowe fotografie, które Orbita planowała wykorzystać rozwijając dalszą działalność edukacyjną. Jak relacjonował w 1985 roku na łamach fanzinu "Feniks" Jacek Wójciak przedstawiając historię działalności poznańskiego klubu, biblioteka nie była zainteresowana udzieleniem jakiegokolwiek wsparcia w pracach związanych z powielaniem przygotowywanego informatora klubowego, a także odmówiła wyasygnowania skromnych środków finansowych na wsparcie działalności klubu, który przecież wspierał jej działalność organizacją ciekawych wydarzeń.
Środki finansowe pozyskiwano więc od innych organizacji, takich jak Związek Socjalistycznej Młodzieży Polskiej (ZSMP) i Socjalistyczny Związek Studentów Polskich (SZSP), które udzielały dotacji podobnym młodzieżowym organizacjom, przy okazji mecenatu kontrolując ich działalność.
Działamy dalej
A działalność rozwijała się prężnie i owocowała udziałem w kolejnych imprezach organizowanych przez OKMFiSF, takich jak np. Obóz Szkoleniowy Działaczy w Wiśle czy też cykl międzynarodowych spotkań pod szyldem "Orbita przyjaźni".
Seminarium w Wiśle zorganizowano na przełomie marca i kwietnia 1979 roku przy współudziale Wydziału Kultury Zarządu Głównego SZSP, a zaproszono na nie głównie prezesów, sekretarzy i aktyw poszczególnych oddziałów ogólnopolskiej organizacji. Zgromadziło się ich tam około 60, a reprezentowali 20 klubów terenowych. Rolę gospodarza pełnił poczytny autor Andrzej Trepka, znany miłośnikom fantastyki nie tylko z twórczości literackiej, ale także licznych artykułów w prasie, w tym pionierskiej serii artykułów na temat UFO, które publikował w "Wieczorze Wybrzeża". Impreza zorganizowana była z rozmachem, gości zakwaterowano w domu wczasowym, a wśród atrakcji znalazły się występy kabaretu SF oraz powitalny bal i premierowy pokaz filmu "Gwiezdne wojny", co pozwoliło poznańskim fanom zapoznać się z treścią filmu, zanim jeszcze zawitał na ekran. Część robocza obejmowała szkolenia i rozmaite spotkania, m.in. z udziałem naczelnika miasta oraz przewodniczącego Wydziału Kultury Urzędu Miejskiego. Dyskusje dotyczące roli SF prowadzili pisarze: Krzysztof Boruń, Adam Wiśniewski-Snerg, Wiktor Żwikiewicz, Mieczysław Kurpisz, Andrzej Krzepkowski, Zbigniew Prostak i Andrzej Trepka.
Orbita międzynarodowa
Cykl spotkań "Orbita przyjaźni" zainaugurowano w roku 1978 w Warszawie, gdzie spotykali się przedstawiciele ruchu fandomowego z Polski, NRD, Czechosłowacji, Związku Radzieckiego, Bułgarii, Węgier, Rumunii, a nawet ze Szwecji i Kanady. Drugie spotkanie odbyło się w roku 1979 i wzięli w nim udział tak znani pisarze jak Kirył Bułyczow i Bohdan Petecki. Kolejne miało miejsce w Gorzowie Wielkopolskim, a zaraz po nim odbyło się V plenum OKMFiSF w podpoznańskim Napachaniu.
Aktywność poznańskich miłośników fantastyki w roku 1979 dowiodła, że Orbita stała się jednym z najprężniej działających i najważniejszych klubów w kraju. Jednym z przejawów tego stanu rzeczy okazało się włączenie Jacka Wójciaka i Mirosława Murawskiego w skład rady głównej OKMFiSF. Orbita, jako oddział okręgowy centralnego klubu otrzymała zadanie koordynacji działania klubów fantastyki na terenie północnego zachodu Polski, co znaczyło, że w zakres jej kompetencji wszedł nadzór klubów na wybrzeżu od Elbląga po Szczecin.
W tym samym roku wydano pierwszy numer czasopisma, za które już niebawem Orbita miała otrzymać nagrodę fandomu podczas najważniejszego europejskiego konwentu Eurocon...
Jakub Turkiewicz
© Wydawnictwo Miejskie Posnania 2026
