"Kino bez barier" to inicjatywa, która rozpoczęła działalność w 2022 roku w Kinie Pałacowym, działającym w ramach Centrum Kultury ZAMEK w Poznaniu. Od początku istnienia jej zadaniem było poszukiwanie i testowanie rozwiązań, dzięki którym w regularnych seansach filmowych mogły uczestniczyć również osoby z różnymi potrzebami, w tym osoby z niepełnosprawnościami. - Nasz model działania jest przede wszystkim oparty na regularnych seansach, wpisanych w bieżący repertuar. Kino dostępne nie może być pojedynczym świętem, ma być częścią codziennej oferty kulturalnej - mówi Joanna Stankiewicz, liderka "Kina bez barier".
Ważny jest kontakt z samą publicznością i badania jej rzeczywistych potrzeb. Dzięki nim można dobrać i sprawdzić narzędzia odpowiadające jej realnym potrzebom. Wśród nich są audiodeskrypcje (czyli przekazywany słownie opis akcji na ekranie), napisy rozszerzone (widoczne w postaci dodatkowych komunikatów w kwadratowych nawiasach lub pisane innym kolorem i dostarczające dodatkowych informacji identyfikujących rozmówcę lub wydarzenia na ekranie, np. [trzask drzwi]), czy tłumaczenia na polski język migowy (PJM). Istotną rolę odgrywają również dostępność architektoniczna i wyposażenie sal kinowych w pętle indukcyjne, dzięki którym dźwięk z filmu trafia bezpośrednio do aparatów słuchowych osób korzystających z takich urządzeń. Warto nadmienić, że inicjatywa jest pretekstem do promocji polskiego i europejskiego kina.
Laboratorium pięciu kin
Dofinansowanie z programu Collaborate to Innovate sieci Europa Cinemas i Miasta Poznania umożliwiło realizację znacznie większego przedsięwzięcia. Jest nim projekt "Laboratorium Znaku Jakości Kina bez barier". Jego celem jest wypracowanie standardów kina bez barier, które będą mogły być stosowane w każdym kinie, niezależnie od jego lokalizacji, wielkości i zasobów. - "Laboratorium" oznacza, że kina uczą się, testują i budują razem standardy w taki sposób, by jak najlepiej odpowiadały potrzebom widzów i widzek, ale również branży kiniarskiej. Te standardy muszą być po prostu możliwe do wdrożenia - tłumaczy dr Zofia Małkowicz, socjolożka i facylitatorka projektu, prowadząca proces projektowy.
W projekcie uczestniczy pięć kin z całej Polski. Są wśród nich takie, które funkcjonują w mniejszych miastach. Ponadto różnią się wielkością, budżetem, siedzibą i skalą. Są to:
- Kino Pałacowe w CK ZAMEK (Poznań) - kino posiadające dwie sale, z siedzibą w dużej instytucji kultury w zabytkowym gmachu, w dużym mieście wojewódzkim,
- Gdyńskie Centrum Filmowe imienia Leszka Kopcia (Gdynia) - instytucja kultury rozpoczynająca wdrażanie rozwiązań dostępnościowych, z siedzibą w nowoczesnym, dostępnym budynku,
- Kino Echo (Jarocin) - jest to jedyne kino w mieście, ponadto specjalizuje się w pracy z mniejszościami językowymi, prowadzi je Stowarzyszenie Jarocin XXI,
- Kino Oskard (Konin) - kino miejskie po remoncie generalnym, dostępne architektoniczne, jest częścią większej instytucji, pracuje głównie z grupami zorganizowanymi,
- Pionier 1907 (Szczecin) - najstarsze kino w Polsce, prowadzone przez niewielki zespół, będący częścią Domu Kultury "Krzemień", siedziba oczekuje na remont, a sam obiekt jest na początku drogi z dostępnością.
Projekt rozpoczął się w maju 2026 roku. Do tej pory odbyły się dwa spotkania projektowe: w Poznaniu i Szczecinie. Kolejne zostało zaplanowane na listopad bieżącego roku, w Gdyni. Wśród działań realizowanych przez kina znajdą się pokazy filmowe (z audiodeskrypcją, napisami rozszerzonymi, tłumaczeniem na PJM i z wykorzystaniem pętli indukcyjnej). Zorganizowane zostaną również szkolenia dla zespołów kinowych z dostępności cyfrowej, komunikacji i savoir-vivre'u wobec osób z niepełnosprawnościami. Jednocześnie prowadzone są badania potrzeb widowni w poszczególnych miastach pod kierunkiem dra Bartka Lisa. Wszystkie podejmowane działania będą promowane z zachowaniem zasad dostępności.
W lutym do Poznania
W ramach projektu "Laboratorium Znaku Jakości Kina bez barier" poznańskie Centrum Kultury ZAMEK przygotowuje spotkanie adresowane do branży kinowej. Odbędzie się ono w lutym 2027 roku. Natomiast "Forum bez barier. O kinie dostępnym", czyli konferencja organizowana od trzech lat w tym terminie powróci w 2028 roku.
Zakończenie projektu planowane jest na maj 2027 roku. Wtedy zaprezentowany zostanie "narzędziownik", czyli praktyczny przewodnik dla kin, które zechcą wprowadzać u siebie zasady dostępności. Ponadto powstanie system kryteriów i wytycznych, dzięki któremu każde kino w Polsce będzie mogło dobrowolnie potwierdzić swoje rozwiązania związane z dostępnością, dodatkowo uzyskując specjalne oznaczenie. Nie będzie on listą sztywnych, narzuconych odgórnie wymagań. Prace nad nim prowadzone są oddolnie, z uwzględnieniem realnych warunków funkcjonowania kin w Polsce, szczególnie w mniejszych ośrodkach miejskich.
oprac. red.
