Żegnaliśmy nią wielkiego saksofonistę, kompozytora, radiowca, mentora oraz jednego z ostatnich realnych łączników pomiędzy polskim jazzem powojennym a współczesnością. Wraz z jego odejściem zakończył się pewien model obecności w jazzie - model, w którym muzyka, słowo i edukacyjna misja współistniały w jednym, niezwykle spójnym idiomie. I właśnie w tej przestrzeni pamięci i kontynuacji wybrzmi koncert Henryka Miśkiewicza Special Quartet z projektem "The Music of Ptaszyn", którego będzie można doświadczyć w Blue Note.
Znaczenie postaci Jana "Ptaszyna" Wróblewskiego dla polskiego jazzu obejmuje równocześnie szeroką działalność instrumentalną, kompozytorską i popularyzatorską. Debiut w sekstecie Komedy w Sopocie w 1956 roku, udział w International Newport Band jako pierwszego jazzmana zza żelaznej kurtyny, a także wieloletnia działalność radiowa w "Trzech kwadransach jazzu" - wszystkie te elementy stworzyły biografię funkcjonującą równolegle jako historia rozwoju polskiej sceny. Kwartet Wróblewskiego był jedną z najważniejszych przestrzeni formowania się kolejnych pokoleń muzyków, dlatego reinterpretacja tego repertuaru przez Henryka Miśkiewicza stanowi naturalną kontynuację idei zespołu jako miejsca dialogu.
Słynny saksofonista i klarnecista, wraz ze swoim Special Quartet, pojawia się w przestrzeni pomiędzy pamięcią a kontynuacją, pomiędzy potrzebą hołdu a naturalnym instynktem dalszego życia muzyki. Projekt "The Music of Ptaszyn" funkcjonuje jako sytuacja symbolicznego przekazania energii zespołu, w której dawny współpracownik przejmuje rolę przewodnika, a repertuar zaczyna oddychać w nowych kontekstach wykonawczych. To rozmowa prowadzona z perspektywy doświadczenia, osobistej relacji oraz świadomości miejsca tej muzyki w historii. A najciekawsze jest to, że Miśkiewicz wcale nie próbuje zajmować przestrzeni pozostawionej przez Ptaszyna. Wchodzi w nią ze świadomością jej symbolicznego ciężaru i traktuje ją jako obszar dialogu, w którym najważniejsza okazuje się ciągłość opowieści. To właśnie dzięki temu projekt unika pomnikowości.
Skład Special Quartet ma znaczenie zarówno muzyczne, jak i biograficzne. To artyści, którzy przez lata współtworzyli język Ptaszyna w praktyce scenicznej i studyjnej, a ich obecność buduje poczucie autentycznej ciągłości. Andrzej Święs wnosi generacyjną świeżość oraz elastyczność rytmiczną charakterystyczną dla współczesnej europejskiej sceny kontrabasowej. Marcin Jahr należy do tych perkusistów, którzy modelują dramaturgię zespołu poprzez detal i mikroreakcję, pozostając jednocześnie stabilnym fundamentem narracji. Tymczasem Wojciech Niedziela reprezentuje pianizm świadomie zakorzeniony w tradycji mainstreamowej, lecz otwarty na subtelne przesunięcia harmoniczne i narracyjne skróty.
Na tym tle Miśkiewicz funkcjonuje jak centrum pamięci zespołowej. Jego ponad półwieczna obecność na scenie sprawia, że projekt nabiera wymiaru doświadczenia niemożliwego do przyspieszenia czy zaprogramowania. Symbolicznym początkiem okazała się Gala Koryfeuszy Muzyki Polskiej 2024, podczas której Miśkiewicz przygotował nowe aranżacje utworów Wróblewskiego na kwartet. Jednorazowe zamówienie szybko przerodziło się w proces reinterpretacyjny, który naturalnie doprowadził do powstania koncertowego repertuaru. Aranżacje Miśkiewicza funkcjonują jako rozmowa z materiałem, a nie jego rekonstrukcja. Tematy pozostają rozpoznawalne, lecz zmienia się ich ciężar dramaturgiczny - frazy oddychają szerzej, sekcja rytmiczna otrzymuje większą swobodę dialogu, a solowe narracje rozwijają się w tempie bliższym współczesnej wrażliwości słuchania. Szczególne znaczenie ma tu obecność "Misiówki" - ballady napisanej przez Ptaszyna specjalnie dla Miśkiewicza.
Warto przy tym zatrzymać się przy szerszym kontekście samego Miśkiewicza. Jego biografia układa się w historię ciągłego przesuwania granic własnego języka - od debiutu w wieku szesnastu lat i wyróżnienia na Jazz nad Odrą, przez działalność autorską i współpracę międzynarodową, aż po obecność w muzyce filmowej oraz projektach symfonicznych. Rozpoznawalność tego artysty wynika z tonu - nasyconego emocjonalnie, lecz pozbawionego ostentacji. Improwizacja w jego wykonaniu polega na rozwijaniu melodii i budowaniu narracji opartej na subtelnych zmianach barwy oraz dynamiki. Jego rozbudowany projekt Full Drive pozostaje jednym z najpełniejszych przykładów tej filozofii - muzyki zakorzenionej w tradycji, lecz konsekwentnie otwieranej na nowe rozwiązania formalne.
W "The Music of Ptaszyn" podobna logika zostaje przeniesiona na grunt repertuaru Wróblewskiego. W tym sensie projekt ten okazuje się znacznie ważniejszym niż koncertowy hołd. To opowieść o relacji mistrza i partnera, o odpowiedzialności za repertuar oraz o jazzie jako sztuce przekazywania doświadczenia bez utraty indywidualności. Ptaszyn odszedł, lecz jego muzyka nadal funkcjonuje w dialogu - zmieniając głosy, lecz zachowując cały sens rozmowy.
Sebastian Gabryel
- Henryk Miśkiewicz Special Quartet
- 28.02, g. 18
- Blue Note
- bilety: 79-139 zł
© Wydawnictwo Miejskie Posnania 2026
Blue Note Poznań, ul. Kościuszki 79
