Ukraińska muzyka popularna ma w Polsce ogromną potencjalną publiczność. Tutejszy odbiorca zwykle patrzy na nią jednak wciąż głównie przez pryzmat takich gigantów jak Okean Elzy oraz pojedynczych utworów, które z różnych powodów przedostają się do naszej świadomości. Choć organizatorzy Svoi Festu układają program przede wszystkim jako festiwalowe widowisko, to jego tegoroczny skład jak w soczewce skupia sporą część muzycznej różnorodności, jaką dziś ma do zaoferowania ten kraj.
W tym kontekście najdalej wstecz prowadzi historia jednej z gwiazd imprezy, czyli Друга Ріка lub, jak kto woli - Druga Rika. Początki tego zespołu to połowa lat dziewięćdziesiątych, kiedy Wiktor Skuratowski, Walerij Charczyszyn i Ołeksandr Baranowski tworzyli jeszcze grupę Second River. Pod koniec 1996 roku do składu dołączył perkusista Ołeksij Doroszenko, a przed udziałem w festiwalu Czerwona Ruta w 1999 roku grupa przyjęła nazwę, która obowiązuje do dziś. Debiutancki album "Я є" (2000) otworzył zespołowi drogę na największe rodzime sceny. Płyta szybko zwróciła uwagę z kilku powodów, ale przede wszystkim dzięki sprytnemu połączeniu melodyki alternatywnego rocka z wyczuciem radiowego formatu.
Ten pierwszy sukces szybko został jednak przebity przez drugą płytę "Два" (2003), pełną hitów w rodzaju "Вже не сам", "Математика" czy "Шансон", nie mówiąc już o kolejnej - "Рекорди" (2005), która pokryła się złotem, a zawarty na niej przebojowy singiel "Так мало тут тебе" przez wiele tygodni utrzymywał się wysoko na ukraińskich listach przebojów. Dziś Друга Ріка ma na koncie siedem albumów studyjnych, świętując trzydziestolecie działalności. Tytuł jubileuszowego koncertu "Я є! 30 років" każe sądzić, że w programie pojawi się sporo najlepszych momentów z pamiętnego debiutu.
Dekadę później na dobre rozkręcił się ТІК, który również wystąpi na festiwalu. Korzenie tego projektu sięgają 2000 roku, gdy Wiktor Broniuk i Denys Repei zaczęli myśleć o wspólnym zespole, choć grupa po raz pierwszy wystąpiła publicznie dopiero pięć lat później. Co ciekawe, jej nazwa jest skrótem od "Тверезість і культура", czyli "Trzeźwość i Kultura", jednak zachowawcza wymowa samego określenia szybko zderza się z muzyką - od debiutanckiej płyty "ЛітераDура" (2007) formacja stawia na wyjątkowo zakręcony folkowy pop-rock z dużą dawką kolorowego ska.
Sekcja dęta momentalnie uruchamia skojarzenia z orkiestrą podwórkową, festynem i muzyką weselną, a folkowe frazowanie przybliża repertuar do piosenki wspólnotowej, mocno zakorzenionej w tamtejszej kulturze. Dzięki temu takie piosenki jak chwytliwe "Олені" czy "Вчителька" funkcjonują na kilku poziomach jednocześnie - są gotowymi przebojami dla mas, a zarazem wyrastają z codzienności, lokalnego humoru i zamiłowania zespołu do sytuacyjnej obserwacji. Ponad dwudziestoletnia kariera ТІК przyniosła rozległą dyskografię, w której wśród najważniejszych albumów znajdują się "Весільний" (2011), "Люби ти Україну" (2015) oraz wydane przed trzema laty "18+" (2023).
Bardzo ciekawie zapowiada się również występ Parfeniuka, którego krótki, choć bardzo treściwy album "Врубай" (2024) zrobił sporo zamieszania w Ukrainie, między innymi dzięki swobodzie, z jaką artysta porusza się w przestrzeni, gdzie klasyczne etykiety gatunkowe coraz częściej pełnią funkcję wyłącznie punktów orientacyjnych. Jego muzyka korzysta z hip-hopowego rozumienia bitu i rytmiki wokalu, współczesnego R&B oraz syntezatorowych brzmień kojarzących się z popem lat osiemdziesiątych. W 2025 roku za utwór tytułowy artysta otrzymał nagrodę Yuna w kategorii najlepszego hip-hopowego hitu.
Zupełnie inną drogę przeszła Kola, czyli Anastasija Prudius, która najpierw w 2016 roku pojawiła się w ukraińskim programie "The Voice", później wróciła do niego po kilku latach z jeszcze większym powodzeniem i przez kilka sezonów śpiewała również w zespole programu "Dancing with the Stars". W 2022 roku na szeroką skalę przebiła się za sprawą piosenki "Чи разом?" i albumu "Навколо", wypełnionego popem, w którego centrum stoją głos oraz bardzo bezpośrednio prowadzona emocja. Jej piosenki zwykle zaczynają się od niewielkiej liczby elementów: fortepianu, delikatnego syntezatora, pojedynczej figury harmonicznej albo oszczędnego bitu, ale jak pokazał również "Температура" - numer, który, nomen omen, nagrała właśnie z Parfeniukiem - ich refreny potrafią otworzyć się na tysiące głosów i ewoluować w stadionowe pewniaki. W 2025 roku pozycję Koli dodatkowo potwierdziła Yuna w kategorii najlepszej wykonawczyni.
Najbardziej złożoną ewolucję spośród załogi Svoi Festu przeszła jednak Jerry Heil. Jej początki wiążą się z YouTube'em i coverami, po których przyszedł czas na własną twórczość, która zaczęła nabierać wyraźnych kształtów na EP-ce "Де мій дім" (2017), a dwa lata później przyniosła viralowy sukces "#Охрана_отмєна". Jej przypadek jest o tyle interesujący, że pokazuje, jak język memu i umiejętność przekształcenia krótkiej frazy w refren mogą zaistnieć w znacznie szerszej przestrzeni estetycznej niż sam internetowy pop czy jego najbardziej chwilowe odmiany. Kompozycje Heil podszywa podprogowy humor, a jednocześnie artystka sięga w stronę folkloru, chórów, rozbudowanych partii wokalnych, muzyki sakralnej, elektroniki i alternatywnego popu. Łatwo byłoby się w tym wszystkim pogubić, jednak u niej poszczególne elementy układają się w zaskakująco spójny język, który ostatecznie przynosi słuchaczowi przede wszystkim satysfakcję.
W 2024 roku, wspólnie z alyoną alyoną, Jerry Heil reprezentowała Ukrainę w 68. Konkursie Piosenki Eurowizji, zajmując w pełni zasłużone trzecie miejsce. Za "Teresa & Maria" duet zgarnął później dwie statuetki Yuna - za najlepszą piosenkę oraz najlepszy duet. Rok temu artystka wydała nową płytę "Архетипи" (2025), na której z godną podziwu ambicją potraktowała pop jako narzędzie pracy z kulturową pamięcią, duchowością i archetypicznymi figurami. Przy "Вимолив" spotkała się między innymi z Monatikiem i pianistą Jewhenem Chmarą, a kilkanaście dni po premierze albumu poszerzyła jeszcze pole działania, łącząc siły z legendą symfonicznego metalu Within Temptation w singlu "Sing Like a Siren".
Po 2022 roku ukraińska scena wyraźnie przyspieszyła proces rozpoczęty znacznie wcześniej - wzrost znaczenia ukraińskojęzycznego repertuaru, rozwój lokalnych środowisk producenckich oraz przesunięcie punktu ciężkości w stronę własnych wykonawców, własnych nagród, własnych playlist i własnych gwiazd. Tegoroczny skład Svoi Festu dobrze pokazuje efekty tej przemiany. Artyści swobodnie korzystają ze współczesnego, międzynarodowego języka produkcji, zachowując przy tym wyraźnie lokalny charakter swojej muzyki. Współczesny ukraiński mainstream to pluralizm formatów oraz zdolność do ciągłej zmiany - nawet w wyjątkowo trudnych warunkach, w których w ostatnich latach przyszło działać jego twórcom.
Sebastian Gabryel
- Svoi Fest 2026
- 16.08, g. 15
- Stadion Golęcin
- bilety
© Wydawnictwo Miejskie Posnania 2026
