Pieśni na głos i fortepian powstawały na uboczu kompozytorskiej działalności Pucciniego przez całe jego życie. Na płytę trafiło zarówno młodzieńcze "A te", jak i okolicznościowy "Inno a Roma" napisany przez sześćdziesięciolatka cieszącego się statusem wielkiej gwiazdy muzyki. Przekrojowe zestawienie pieśni ukazuje ich różnorodność tekstową i tematyczną. Wśród autorów tekstów znajdziemy librecistę Pucciniego Luigiego Illicę, współczesnych mu i wcześniejszych poetów, a także samego kompozytora. Obok wierszy o przemijaniu znajdziemy religijne "Salve Regina" i dedykowane przyjaciołom dowcipne miniatury. Są wśród nich wiersz ku czci bogini myśliwych "Inno a Diana" do tekstu towarzysza polowań kompozytora, dowcipne ujęcie powiedzenia "Casa mia casa mia per piccina che tu sia tu mi sembri una badia" (włoskiego odpowiednika "wszędzie dobrze, ale w domu najlepiej"), czy "Avanti Urania" upamiętniające... zakup używanego parowca śrubowego przez przyjaciela i dobroczyńcę Pucciniego markiza Carla Benedetta Ginori-Lisciego.
Ciekawie na tym tle wypada "Inno a Roma" napisany na zamówienie hymn prawykonany na obchodach urodzin Rzymu w 1919 roku. "Inno" wyróżnia się marszowym charakterem i potencjałem pieśni masowej. Przyniosło mu szybką popularność - na tyle dużą, że wbrew intencjom Pucciniego, stał się jedną z ulubionych pieśni włoskich faszystów. Historyczne konteksty towarzyszą też "Canto d'anime" i "Morire?". Pierwsza z pieśni powstała w 1904 roku na zamówienie firmy Gramophone Company (Italy), Ltd. jako utwór przeznaczony wyłącznie na nagranie płytowe. Drugi powstał na potrzeby zbioru pieśni wydanego w trakcie I wojny światowej. Dochód z jego sprzedaży przeznaczono na wsparcie Włoskiego Czerwonego Krzyża.
Pod względem muzycznym pieśni odzwierciedlają ewolucję stylu Pucciniego znaną z jego dzieł operowych w skali "makro". "A te" sięga po wokalne ozdobniki z belcanta z pierwszej połowy XIX wieku i prosty, powtarzalny akompaniament. Z biegiem lat w utworach pojawia się więcej narracyjnej swobody i harmonicznej odwagi. Zawsze jednak słychać charakterystyczne cechy muzyki Pucciniego: ogromną inwencję melodyczną, pełne oddechu partie wokalne i teatralne zacięcie. To ostatnie szczególnie wyróżnia się w "Mentìa l'avviso" do słów Felice Romaniego, poety i librecisty pierwszej połowy XIX wieku. Utrzymany w mrocznym, romantycznym duchu tekst, w którym odnajdziemy m.in. wstającą z grobu kobietę, mroczną dolinę i wyrzuty sumienia, zmienia się w muzycznym opracowaniu w przejmującą operową arię. Na płycie znajduje się też przykład muzycznego auto-recyklingu: materiał muzyczny pieśni "Sole e amore" słychać w młodszej od niej o kilka lat operze "Cyganeria" jako kwartet kończący akt III.
Nagranie Adamczak i Czerskiego wyróżnia się intymną atmosferą i wrażliwością na charakter i treść utworów. W kształtowaniu budowaniu narracji i budowaniu emocjonalnego napięcia Adamczak wykorzystuje doświadczenie ze swojej kariery operowej (rozpoczętej na deskach Teatru Wielkiego w Poznaniu po studiach w tutejszej Akademii). Krótkim, okolicznościowym utworom nadaje lekki, krotochwilny charakter, a w tych bardziej podniosłych, jak "Inno a Diana" i "Inno a Roma" dozuje patos na rzecz przebojowej energii. Z towarzyszącym jej przy fortepianie Czerskim stworzyli spójne interpretacje każdego z utworów, w których ich muzyczne wrażliwości dobrze ze sobą współgrają.
Płyta ta ukazuje mniej znane oblicze kompozytora "Toski". Zebrane tu pieśni i kompozytorskie drobnostki pokazują jego myśliwską pasję, przyjacielskie oddanie, czy potencjał w roli twórcy pieśni popularnej. W połączeniu z ciepłym głosem Adamczak, delikatnością Czerskiego i ich wzajemnym zrozumieniem uzasadniają one w pełni tytuł albumu. "Puccini intimo" to nie tylko wgląd w prywatny świat kompozytora, ale też idea wykonania.
Paweł Binek
- Album "Puccini intimo"
- Agnieszka Adamczak (sopran), Jakub Czerski (fortepian)
- Wydawnictwo Akademii Muzycznej w Poznaniu
© Wydawnictwo Miejskie Posnania 2026
