Jak co roku najważniejszym punktem programu festiwalu będzie Międzynarodowy Konkurs Filmów Krótkometrażowych. To właśnie w tej kategorii przyznane zostanie Grand Prix Animatora - Złoty Pegaz. Nagroda, która dla wielu twórców stanowi pierwszy krok na drodze do oscarowej nominacji. Przegląd filmów zakwalifikowanych do konkursu pozwala dostrzec wyraźne tematyczne dominanty. Jeśli animacja bywa traktowana jako medium eskapistyczne, tegoroczny program skutecznie rozprawia się z tym stereotypem. Bohaterowie i bohaterki konkursowych filmów zmagają się z samotnością, kryzysami psychicznymi, chorobami ciała i ducha, doświadczeniem starzenia się oraz nieuchronnością śmierci. Powracają również opowieści o trudnym dzieciństwie i traumach, które nie chcą pozostać w przeszłości.
Światło i mrok
W tegorocznym festiwalowym programie mocno wybrzmiewają lęki o charakterze zbiorowym. Wojna w Ukrainie i tragedia Strefy Gazy stanowią ważne punkty odniesienia dla części twórców, podobnie jak doświadczenie uchodźstwa i przymusowej migracji. W innych filmach powracają obawy związane z katastrofą klimatyczną, degradacją środowiska czy widmem zagrożenia nuklearnego. Animator po raz kolejny okazuje się festiwalem wyjątkowo czułym na współczesność i rejestrującym niepokoje, które trudno dziś ignorować.
Nie oznacza to jednak, że konkurs pogrąża się wyłącznie w mroku. W wielu filmach pojawiają się chwile wytchnienia - kruche, ale tym bardziej znaczące. Czułość, miłość, przyjaźń czy pragnienie bliskości stają się sposobami przeciwstawienia się samotności. Inne historie kierują uwagę ku fantazji i marzeniu, pozwalając bohaterom choć na chwilę przekroczyć ograniczenia ludzkiej natury, wznieść się ponad codzienność albo zaburzyć jej kruchą równowagę. Trudno oprzeć się wrażeniu, że dobrze, iż Animator odbywa się właśnie latem - poznańskie słońce może okazać się przydatnym antidotum na ciężar niektórych ekranowych doświadczeń.
Tym ciekawiej prezentują się filmy, które próbują obrać nieco inną drogę i wykorzystują humor, ironię lub dokumentalną obserwację. Jednym z nich jest Innego końca nie będzie Piotra Milczarka. Polski twórca proponuje społeczno-obyczajową satyrę zbudowaną z pięciu krótkich aktów. Za pomocą lekkiej, atrakcyjnej plastycznie formy opowiada o naszych codziennych przywarach, egoizmie i braku odpowiedzialności, tworząc jednocześnie gorzki komentarz do współczesnej rzeczywistości.
Równie interesująco zapowiada się "Bisou Sauvage" Bahija Jaroudiego. Krótka, niespełna trzyminutowa czarna komedia konfrontuje widza z niewygodnym pytaniem o obojętność wobec globalnych tragedii. Gdy kolejne katastrofy i konflikty nakładają się na siebie, bohaterowie filmu szukają po prostu następnej rozrywki. Jaroudi wykorzystuje minimalistyczną, czarno-białą stylistykę, by opowiedzieć o przywileju ignorancji i mechanizmach, które pozwalają udawać, że wszystko jest w porządku.
Trzecim tytułem, na który warto zwrócić uwagę, jest polski animowany dokument "Maluję swój autoportret, a wychodzi mi moja siostra" Heleny Stańczyk. Film poświęcony Alicji i Bożenie Wahl - bliźniaczkom i artystkom wizualnym - powstał na podstawie dzienników Alicji oraz twórczości obu sióstr. To opowieść o bliskości, współtworzeniu i relacji, która przez lata stała się osią zarówno życia prywatnego, jak i działalności artystycznej bohaterek. Dokumentalny charakter projektu wyróżnia go na tle wielu bardziej metaforycznych i fikcyjnych narracji obecnych w konkursie.
Konkurs, klasyka, kulisy
Równie interesująco prezentuje się Międzynarodowy Konkurs Filmów Pełnometrażowych. Cztery zakwalifikowane do tej rywalizacji produkcje tworzą zaskakująco spójny obraz animacji jako medium zaangażowanego społecznie i otwartego na doświadczenia różnych kultur. Wśród konkursowych tytułów znalazły się opowieści prowadzące widzów przez Afrykę Zachodnią, Irak, Koreę Północną i futurystyczną przestrzeń kosmiczną. Szczególnie wyraźnie zaznacza się w programie obecność tematów związanych z kulturą i historią świata islamu. "Allah Is Not Obliged" opowiada o losach dziesięcioletniego sieroty uwikłanego w konflikty zbrojne Afryki Zachodniej, zaś "Flavors of Iraq" wykorzystuje rodzinne wspomnienia francusko-irackiego dziennikarza Feurata Alaniego, by opowiedzieć o pamięci, emigracji i historii współczesnego Iraku. Z kolei koreański "The Square" sięga po polityczny thriller rozgrywający się w Pjongjangu, a kanadyjski "Space Cadet" proponuje bardziej uniwersalną, pełną muzyki refleksję nad pamięcią, samotnością i więziami międzyludzkimi.
Festiwal tradycyjnie przygotowuje również pokazy specjalne, retrospektywy i wydarzenia poświęcone klasyce animacji. Wśród zapowiedzianych już atrakcji znalazły się m.in. pokazy związane z kultowymi "Beavis and Butt-Head", projekcja "Chainsaw Man - The Movie: Reze Arc" czy spotkanie z brytyjskim aktorem głosowym Markiem Silkiem. Ważną częścią festiwalu pozostaje także Animator Pro - odbywający się w dniach 7-10 lipca program branżowy skierowany do profesjonalistów i osób zainteresowanych kulisami powstawania animacji. Tegoroczne spotkania skoncentrują się m.in. na wpływie sztucznej inteligencji i technologii CGI na współczesny obraz filmowy. Wśród gości znajdą się np. Tim Allen, Greg Grabianski, Daniele Zannone, Krzysztof Rusinek, Marc Silk oraz John R. Dilworth - twórca kultowego "Chojraka - tchórzliwego psa", którego wybrane epizody będzie można zobaczyć podczas festiwalu.
Gość specjalny - laureat Oscara
Jednym z najważniejszych gości tegorocznej edycji będzie Maciek Szczerbowski - scenarzysta, reżyser i animator związany z kanadyjskim duetem Clyde Henry Productions, tegoroczny laureat Oscara za "Dziewczynę, która płakała perłami". Organizatorzy przygotowali obszerny przegląd jego twórczości, obejmujący zarówno eksperymentalne początki działalności studia, jak i dzieła, które przyniosły mu międzynarodowe uznanie, w tym nominowaną do Oscara "Madame Tutli-Putli" czy "Higglety Pigglety Pop!". Szczerbowski pojawi się również podczas spotkań z publicznością i wydarzeń Animatora PRO, a zwieńczeniem jego obecności na festiwalu będzie gala wręczenia nagród 11 lipca. Tego wieczoru widzowie zobaczą "Dziewczynę, która płakała perłami" w wyjątkowej odsłonie z muzyką wykonywaną na żywo przez Orkiestrę Animatora.
Tradycyjnie już organizatorem wydarzenia jest Estrada Poznańska. Joanna Piotrowiak, zastępczyni dyrektor Estrady ds. Filmu, z radością przyznaje: - Tegoroczny program jest bardzo bogaty i niezwykle różnorodny - jak każdy dobry festiwal będzie frustrował swoich widzów liczbą wydarzeń. Dodaje też, że Animator to także wspaniałe pierwsze doświadczenia z animacją krótko- i długometrażową dla najmłodszych oraz okazja do nostalgicznych wspomnień dla całych rodzin na seansach filmów "Transylwania", "Shrek" czy "Uciekające kurczaki: Era nuggetsów".
Spotkania przy muzyce
Joanna Piotrowiak rekomenduje widzom zwłaszcza wydarzenia łączące animację z muzyką, podkreślając jednocześnie, że Animatora warto traktować nie tylko jako przegląd filmów, ale również przestrzeń spotkań twórców, branży i publiczności: - Jestem bardzo przywiązana do idei połączenia animacji z muzyką, która towarzyszyła Animatorowi od początku istnienia festiwalu, dlatego najbardziej gorąco polecam wyjątkowe projekty audiowizualne: koncert Jakuba Skorupy "Bez Odbioru", "Primal" Genndy'ego Tartakovsky'ego x Krzysztofa Dysa - live piano act, "Parakino" - Expanded Cinema Performance & DJ set live oraz pokaz teledysków studentów UAP. Cała sekcja Animator Open Air i nasz pełen niespodzianek klub festiwalowy w Ulotnie (bar przy ul. Ratajczaka 34 - przyp. red.) będą wspaniałymi przestrzeniami do spotkań i zbierania doświadczeń, a Animator Pro pozwoli nawiązać nowe relacje i posłuchać najlepszych z najlepszych - naszych wspaniałych festiwalowych gości.
Już dziś wiadomo więc, że dziewiętnasta edycja Animatora będzie nie tylko świętem animacji, ale także próbą zmierzenia się z najważniejszymi lękami i pytaniami współczesności. A jeśli konkursowe filmy rzeczywiście okażą się tak przejmujące, jak sugeruje ich tematyka, tym bardziej warto pamiętać, że poza salami kinowymi będzie na nas czekał szeroki wybór wydarzeń towarzyszących seansom filmowym - od interesujących rozmów z ekspertami aż po muzykę na żywo, warsztaty czy ofertę przygotowaną specjalnie dla dzieci.
Adam Domalewski
- 19. MFFA Animator
- 4-12.07
- m.in. Kino Muza, Kino Apollo, Centrum Animacji
- bilety, karnety
- więcej: animator-festival.com
© Wydawnictwo Miejskie Posnania 2026
Poznań, różne lokalizacje
