Mimo upływu lat zainteresowanie okresem, gdy "Poznań był twierdzą", wydaje się nie maleć, a wręcz rosnąć. Świadczą o tym tłumy ludzi przybywających na wydarzenia plenerowe organizowane przez Muzeum Uzbrojenia na Cytadeli. Kolejna okazja, by się o tym przekonać, już pod koniec lutego.
23 lutego 1945 roku zakończyła się, trwająca ponad miesiąc, "bitwa o Poznań". Tego dnia broniące się już tylko na Cytadeli wojska niemieckie poddały się zdobywającym miasto oddziałom radzieckim. Przez lata, na przykład w czasach PRL-u, 23 lutego był datą "wyzwolenia Poznania". Obecnie używa się bliższego prawdzie terminu "zakończenie niemieckiej okupacji i walk o Poznań". W mieście jest to data symboliczna i ważna, wspominana przez naszych dziadków i pradziadków, a także pamiętana w wielu rodzinach, gdyż blisko 2 tysiące Poznaniaków, wcielonych do wojska dobrowolnie lub przymusowo, wzięło udział w szturmie Cytadeli.
O tym, że zainteresowanie wojenną historią miasta nie maleje, świadczą ukazujące się książki na ten temat (wydawane nie tylko w Polsce, ale i za granicą), a także rozmaite wydarzenia organizowane co roku około 23 lutego. Do niedawna były to widowiskowe inscenizacje batalistyczne gromadzące wielotysięczną publiczność. Dzisiaj, m.in. z uwagi na nietoperze zimujące na Cytadeli, odbywają się wydarzenia mniej huczne, lecz nie mniej ciekawe.
Muzeum Uzbrojenia, mieszczące się w środku Parku Cytadela na terenie dawnego Fortu Winiary, zaprasza na wydarzenia rocznicowe, które w tym roku potrwają aż cztery dni. Weekend z historią rozpocznie się w piątek 20 lutego sesją popularnonaukową. Poznańscy historycy, naukowcy i miłośnicy tematyki militarnej przedstawią nowe ustalenia dotyczące bitwy sprzed 81 lat. Z pewnością dowiemy się czegoś o odnalezionych pamiątkach i dokumentach oraz o nowych eksponatach pozyskanych przez muzealników. Wstęp na sesję jest bezpłatny, ale ze względu na ograniczoną liczbę miejsc trzeba się wcześniej zapisać.
Z kolei w sobotę 21 lutego muzeum zaprasza na spacer historyczny po Parku Cytadela z Maciejem Karalusem, autorem i wydawcą książek z serii "Festung Posen 1945". - Podczas spaceru po Cytadeli opowiem o dokładnym przebiegu szturmu, pokażę relikty fortyfikacji, które przetrwały od tamtych czasów, i opowiem historie z nimi związane - zapowiada Karalus. Z pewnością usłyszymy również o jedynym czołgu typu Tygrys walczącym w mieście w 1945 roku i zobaczymy ślady, które po sobie pozostawił.
Niedziela 22 lutego to kulminacja wydarzeń w Muzeum Uzbrojenia. Czeka nas m.in. prezentacja pojazdów historycznych z okresu walk o Poznań, grochówka wojskowa (dostępna do wyczerpania zapasów), a także - co zwykle najbardziej cieszy uczestników tego typu wydarzeń - pokazy dynamiczne, czyli przejazdy pojazdów pancernych o g. 12. Muzeum będzie tego dnia czynne od g. 10 do 16. Chętni mogą spróbować swoich sił w grze terenowej "Między Wehrmachtem a Armią Czerwoną...", toczącej się na wystawie stałej muzeum. Na najlepszych czekają nagrody. Muzeum będzie czynne także 23 lutego w g. 10-16. O g. 14 zaplanowano oprowadzanie z kuratorami po wystawie stałej. Wstęp jest wolny.
Innego rodzaju wydarzenie przygotowało Muzeum Martyrologii Wielkopolan Fort VII, w którym w sobotę 21 lutego o g. 12 odbędzie się upamiętnienie Floriana Marciniaka i grupy instruktorów harcerskich z Wielkopolskiej Komendy Szarych Szeregów. W tym samym czasie w Muzeum Martyrologicznym w Żabikowie odbędzie się wykład poświęcony harcerzom osadzonym w czasie wojny w obozie karno-śledczym w Żabikowie.
Wydarzenia z okazji rocznicy zakończenia bitwy o Poznań przygotowały także organizacje pozarządowe. Miłośnicy historii ze Stowarzyszenia Pododcinek Północ i grupy Renegaci 2024, mający pod opieką schron piechoty J2 IVa przy ul. Abrahama 11, zapraszają w niedzielę 22 lutego (w g. 11-16) na pokaz historyczny "Odzyskać Festung Posen". Przedstawią w nim m.in. sylwetki żołnierzy walczących stron, zaprezentują schron i pokażą, gdzie w 1945 roku znajdowały się stanowiska bojowe. Będzie można też zwiedzić niewielkie muzeum mieszczące się w schronie, gromadzące eksponaty z wojennej i cywilnej historii Poznania. Na zewnątrz zobaczymy pojazdy, m.in. motocykle wojskowe (Dniepr i BMW 75) oraz działo przeciwpancerne. Wstęp na wydarzenie jest wolny.
Kolejne miejsce, które warto odwiedzić w przeddzień 81. rocznicy, to Brama Polna w północnej części Parku Cytadela. 22 lutego od g. 10 propagatorzy historii, rekonstruktorzy i pasjonaci wojskowości zapraszają na wydarzenie pod hasłem "Strefa żywej historii - Śladami walk o Poznań". W rejonie dawnego bastionu II Fortu Winiary pojawią się dioramy, makiety i stoiska edukacyjne prezentujące umundurowanie, wyposażenie i uzbrojenie wojsk walczących w 1945 roku o Twierdzę Poznań. Poznamy tam także opowieści o losach ludzi, którzy byli świadkami historycznych wydarzeń sprzed ponad 80 lat.
Szymon Mazur
- Rocznica zakończenia walk o Poznań
- różne lokalizacje
- 20-23.02
© Wydawnictwo Miejskie Posnania 2026
