Historia szkolnictwa wyższego w Poznaniu jest długa i zawiła. Wiele tęgich głów toczyło walkę z opieszałością kolejnych władców i pychą krakowskiego środowiska akademickiego, które uważało, że jeden uniwersytet w Koronie w zupełności wystarczy. Musiało minąć kilkaset lat, zanim zaangażowanie i determinacja poznańskich uczonych zostały nagrodzone.
Batalia o uniwersytet
Za pierwsze lokalne ośrodki oferujące kształcenie na poziomie akademickim uznaje się Akademię Lubrańskiego - pierwszą w Polsce nowoczesną uczelnię humanistyczną ufundowaną w 1518 roku przez poznańskiego biskupa - oraz powołane na mocy przywileju królewskiego Zygmunta III Wazy Kolegium Jezuickie, w którym pod okiem surowych profesorów około trzystu studentów chłonęło wiedzę z zakresu matematyki, geometrii, fizyki, filozofii, prawa, zoologii i ogrodnictwa, przyswajało łacińskie sentencje i słówka z języków współczesnych. Obie placówki wykształciły wiele wybitnych postaci zasłużonych dla polskiej nauki i kultury. Wśród nich byli m.in. poeta Klemens Janicki, astronom, matematyk, filozof i geograf Jan Śniadecki, uznawany za najwybitniejszego polskiego kompozytora epoki odrodzenia Wacław z Szamotuł oraz historyk, pisarz i publicysta Stanisław Staszic. 30 stycznia 1919 roku prośby wreszcie zostały wysłuchane - Komisariat Naczelnej Rady Ludowej wydał obwieszczenie o powołaniu Wydziału Filozoficznego, zalążka uczelni wyższej. Uroczysta inauguracja pierwszego roku akademickiego na nowo powstałej i oficjalnie uznanej Wszechnicy Piastowskiej odbyła się dopiero 308 lat po formalnym powołaniu do życia poznańskiego uniwersytetu! To dawne dzieje. Przed nami zaś XVI Poznański Festiwal Nauki i Sztuki
Szkiełko i oko
Spragnionych spektakularnej rozrywki być może przyciągnie chemiczne show przygotowane przez Wydział Technologii Chemicznej, Instytut Technologii i Inżynierii Chemicznej oraz Zakład Chemii Organicznej Politechniki Poznańskiej. Wiedza z zakresu inżynierii chemicznej oraz chemii organicznej posłuży tym razem do stworzenia wizualnego widowiska na miarę kuglarskich sztuczek. Miłośnicy nauk ścisłych oraz rodzice małych odkrywców wystrzeliwujących w tempie pocisków karabinu maszynowego kolejne "dlaczego" powinni koniecznie zajrzeć na Wydział Fizyki UAM, który 10 kwietnia zamieni się w wielkie laboratorium, gdzie będzie można poszukać odpowiedzi na (od wieków nurtujące ludzkość) pytania typu: Czy można prześcignąć światło? Czy wróżka może mówić prawdę? Dlaczego samoloty utrzymują się w powietrzu? Na naszych oczach młodzi fizycy zbadają "inteligentne" ciecze, sprawdzą, jak głośny jest grzmot, wskażą niezwykłe zastosowanie mikroskopów oraz spróbują przewidzieć przyszłość telefonii komórkowej.
Jak to działa?
Ci, którzy fascynują się szeroko pojętą techniką, na pewno znajdą coś dla siebie w bogatym programie przygotowanym przez Politechnikę, która w tym roku w ramach festiwalu postanowiła zaznajomić poznańską publiczność z działaniem wszelkich pojazdów mechanicznych (pływających, jeżdżących, latających) i zagadnieniami związanymi z transportem. Na wystawie przygotowanej przez Automobilklub Wielkopolski będzie można zobaczyć zabytkowe samochody, m.in. perełki z PRL-u i kabriolety. Fani czterech kółek będą mieli również szansę sprawdzić, jak działa silnik, i dowiedzieć się, dlaczego silniki spalinowe przyspieszyły rozwój współczesnej cywilizacji oraz w jaki sposób prędkość jazdy wpływa na bezpieczeństwo. Zręczni żacy zademonstrują także sposoby na upiększanie auta przy użyciu szablonu, sprayu lub aerografu tak, żeby było jedyne w swoim rodzaju i łatwiej dawało się wytropić na sklepowym parkingu. Co więcej, zaglądając na Politechnikę, będzie można sprawdzić, czym jeździ Elżbieta II, do czego wykorzystuje się claymodeling i co kryje się pod wdzięczną nazwą "ugięciomierz laserowy".
DNA z wykopalisk i tajemnice prosektorium
Uniwersytet Przyrodniczy oraz Uniwersytet Medyczny skierują uwagę publiczności na fenomen życia i powiązane z nim aspekty. Przyrodnicy wskażą przyczyny i skutki zmian klimatycznych, obalą mity na temat zwierząt (w końcu dowiemy się, jak to jest z tymi rekinami - zapadają w sen czy nie?), powiedzą, co można odczytać ze szczątków odkrytych podczas wykopalisk, i za pomocą prostych doświadczeń zademonstrują szczególne właściwości wody. Ale to dopiero początek, bo przez kilka dni studenci i ich wykładowcy będą udzielać odpowiedzi na często zadawane pytania: Czy otyłość jest dziedziczna? Na czym polega kuchnia molekularna? Co kryje się za drzwiami prosektorium? Medycy udzielą cennych wskazówek na temat radzenia sobie z syndromem dnia następnego, podadzą skuteczne metody rzucania palenia i walki z komarami. Podczas festiwalu na Uniwersytecie Medycznym będzie można poczuć się jak dr House i wziąć udział w kursie szycia chirurgicznego oraz podejrzeć, jak wygląda ratowanie życia w warunkach ekstremalnych.
Nie samą nauką mądry człowiek żyje
Poznański Festiwal to wielka feta nie tylko na cześć nauki, ale i sztuki, dlatego uczestnicy tej imprezy będą mogli zajrzeć do pracowni, gdzie utalentowani studenci tworzą dzieła plastyczne i muzyczne. Na Uniwersytecie Artystycznym będzie można poznać techniki grafiki warsztatowej, dowiedzieć się, czym jest "AK 30" (nietypowa inicjatywa kadry studentów Pracowni Zjawisk Teatralnych), i spróbować wyznaczyć granice rysunku. Akademia Muzyczna po raz drugi umożliwi młodym kompozytorom z Poznania, Krakowa i Katowic zaprezentowanie swojej twórczości szerokiej publiczności. Studenci i pedagodzy Wydziału Wokalno-Aktorskiego zaproszą nas z kolei na wieczór z rosyjskimi pieśniami, a Katedra Fortepianu, Klawesynu i Organów na koncert, gdzie w głównej roli wystąpią organy. Wykonawcy pokażą nowe oblicze tego instrumentu, kojarzącego się głównie z liturgią kościołów różnych wyznań, a posiadającego interesującą historię - mało kto wie, że został stworzony po to, by dostarczać rozrywkę podczas starożytnych igrzysk. Ci, którzy chcieliby rozruszać kości po długiej zimie, powinni wybrać się na warsztaty, na których będą mogli sprawdzić swoją koordynację i poczucie rytmu oraz nawiązać kontakt z własnym ciałem i pobudzić ruchową kreatywność.
Ciekawość to pierwszy stopień do... Nobla
Zasugerowane przeze mnie wydarzenia to zaledwie niewielki wycinek z bogatego programu XVI Poznańskiego Festiwalu Nauki i Sztuki. Zainteresowanych odsyłam do stron poszczególnych uczelni. Na wiele wykładów i warsztatów obowiązują zapisy. Impreza, będąca wynikiem współpracy poznańskich środowisk naukowych (oprócz uczelni na liście organizatorów znajduje się również tutejszy oddział Polskiej Akademii Nauk), to niepowtarzalna okazja do zaszczepienia w najmłodszych ciekawości poznawania świata oraz propagowania szkolnictwa wyższego. Każdy, bez względu na wiek, może bezpłatnie wziąć udział w tym wielkim święcie nauki i kultury; wysłuchać ciekawych, specjalnie na tę okazję przygotowanych wykładów, wziąć udział w różnego rodzaju wystawach i pokazach. Przyszli studenci mają szansę poznać specyfikę poszczególnych uczelni i ich wydziałów oraz sprawdzić, czy obrana przez nich ścieżka kształcenia jest właściwa. Festiwal co roku cieszy się sporym zainteresowaniem i miejmy nadzieję, że będzie tak i tym razem. Kto nie potrafi pytać, nie umie żyć - mawiał Albert Einstein. Kto jak kto, ale on nie mógł się mylić.
Karolina Gumienna
- XVI Poznański Festiwal Nauki i Sztuki
- 9-11.04
