O co dokładnie chodzi z dostępnością kin i filmów? Jak mówią organizatorzy Forum - przede wszystkim o to, by każdy widz poczuł się mile widziany. Tylko tyle i aż tyle, bo żeby spełnić to, wydawać by się mogło, proste kryterium, potrzeba wiele pracy i zrozumienia. Nie chodzi tylko o dostosowywanie filmu, komunikatów o nim i samego budynku kinowego do osób z niepełnosprawnościami. Jak mówi Anna Gruszka, rzeczniczka CK Zamek, organizatora Forum: - Myśląc o bezpieczeństwie i komforcie, chcemy uwzględniać wszystkie osoby, do których adresowana jest oferta kulturalna. Kierujemy się zasadami projektowania uniwersalnego, które jest wrażliwe na różne potrzeby. Odpowiedzią na nie są na przykład napisy w języku polskim w projekcjach filmów polskojęzycznych, które mogą być formą dostępności dla osób niesłyszących, ale też odpowiadać na potrzeby choćby migrantów i migrantek uczących się języka.
W 2007 roku rząd Polski podpisał Konwencję ONZ o prawach osób z niepełnosprawnościami, gdzie w artkule 30. jest mowa o ich udziale w życiu kulturalnym. Zgodnie z nim każde kino, festiwal i organizacja projektująca wydarzenia powinny zadbać o dostępność swojej oferty. Prelegenci Forum bez barier zrzeszają się właśnie po to, by to ułatwić i wymienić się doświadczeniami. Zwłaszcza że na przestrzeni tych prawie 20 lat zmienia się i poszerza definicja dostępności w kulturze filmowej. Ważne stają się nie tylko praktyki włączające osoby z niepełnosprawnościami, ale również dbanie o dobrostan osób wrażliwych, tych o różnorodnych potrzebach czy znajdujących się w kryzysie psychicznym.
Ważne rozmowy
Promotorzy dostępności w kinie wychodzą z założenia, że każda grupa może być odbiorcą filmów, pod warunkiem że nic nie stanie jej na drodze. O tym, jak dzieci niewidome stają się świadomymi odbiorcami i odbiorczyniami kina, opowiedzą Anna Bloch i Magda Elegańczyk ze Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego dla Dzieci Niewidomych w Owińskach. Pomysły na filmoterapię i filmową integrację przedstawi Dariusz Janiczak z festiwalu FilmON, a o bezpiecznej animacji dla najmłodszych dzieci (oraz dla starszych, ale z deficytem wzroku) porozmawia Katarzyna Agopsowicz ze Studia Filmów Rysunkowych w Bielsku-Białej. To wszystko w ramach jednej prezentacji - "Wzrastanie w kulturze". Co poza tym?
- W tym roku zaprosiliśmy gości z całej Europy - zachęca Anna Gruszka. - Wśród panelistów i panelistek pojawi się Ravit Turjeman, reprezentująca największy w Stanach Zjednoczonych, nowojorski festiwal filmowy ReelAbilities poświęcony dostępności. W panelu o włączaniu osób z niepełnosprawnościami w kinematografii prelegentka opowie o kinie tworzonym przez twórców i twórczynie z niepełnosprawnościami. Tematem tym zajmuje się również zaproszona z Wielkiej Brytanii Melanie Iredale, reprezentująca organizację Reclaim the Frame, która przeprowadzi warsztat dotyczący likwidacji barier w kinie dla producentów i dystrybutorów. Zapraszamy również na spotkanie z Justyną Mańkowską-Kaczmarek (z Fundacji Katarynka) i Anną Żórawską (z Fundacji Kultury bez barier), największymi ekspertkami zajmującymi się dostępnością kina w Polsce.
Filmy i warsztaty
Na Forum bez barier, które wyrosło z regularnego zamkowego cyklu "Kino bez barier", nie może zabraknąć pokazów filmowych i wspieranych nimi warsztatów. - W tym roku goście i gościnie zobaczą filmy tworzone przez osoby z niepełnosprawnościami prezentowane na festiwalu ReelAbilities - mówi Anna Gruszka. - Odbędą się również warsztaty o kinie w perspektywie kolejnych 10 lat. Poprowadzi je pochodzący z Poznania Bartosz Frąckowiak z zespołu Strategic Dreamers. Do udziału zaprosiliśmy również Evę Krizkovą z Festiwalu Jeden Svet z Bratysławy, której kino służy jako narzędzie włączania, m.in. osób w kryzysie bezdomności. Będzie to okazja do zwrócenia uwagi na to, że kino może być platformą i sztuką tworzoną dla wszystkich, bez specjalnych repertuarów czy pokazów. Kino dostępne ma być okazją do wspólnego uczestnictwa w kulturze!
Filmy to nie tylko ważna gałąź sektora rozrywkowego i kawał historii, który warto znać. Jak mówi socjolog Tomasz Sobierajski w rozmowie dla "Zwierciadła": "Jako naukowcy zajmujący się społeczeństwem i kulturą podkreślamy, że kino to sztuka, a sztuka od dawien dawna jest jednym z najlepszych sposobów na ucieczkę od realnego świata i zrównoważenie stresu związanego z codzienną prozą życia". Te słowa potwierdzają najsłynniejsze chyba badania w tym temacie - czyli eksperyment akademicki przeprowadzony przez University College London w 2019 roku. Naukowcy potwierdzili - oglądanie filmów poprawia koncentrację, obniża stres i pomaga wzmacniać więzi społeczne. Dlatego tak ważne jest, by kino było otwarte na wszystkich i dla wszystkich. Takie inicjatywy jak Forum bez barier mają na to realny wpływ.
Izabela Zagdan
- Forum bez barier
- 25-27.02
- CK Zamek
- akredytacja: 50-230 zł
© Wydawnictwo Miejskie Posnania 2026
