- Każdy festiwal jest swego rodzaju świętem danej formy artystycznej. Dla mnie świętem jest to, że słuchowiska, które zazwyczaj odbieramy w odosobnieniu, tym razem będziemy słuchać wspólnie, rozmawiać o nich, wymieniać doświadczenia i poznawać twórców - wprowadza w temat Hubert Wińczyk. - To wydarzenie, którego w Polsce właściwie nie ma - dodaje Anna Szamotuła. Oboje należą do Fundacji Fonorama, która odpowiada za organizację wydarzenia.
Festiwal Słuchowisk odbywa się w Poznaniu od 2016 roku, z trzyletnią przerwą w latach 2022-2024. Początkowo opierał się przede wszystkim na odsłuchach premierowych produkcji w miejscach pozornie do tego nieprzystosowanych (w tym w pustostanach, m.in. na starym dworcu i w dawnym budynku Biblioteki Raczyńskich). W zeszłym roku przeniósł się do Kołorkingu Muzycznego, wzbogacając to miejsce o Dom Słuchowisk, a swój program rozszerzył o dwa konkursy: open call na produkcję słuchowiska, które swoją premierę będzie miało podczas festiwalu, i konkurs na najlepsze słuchowisko ubiegłego roku. W tej edycji do obu z nich wysłano około 20 zgłoszeń. Pierwszy konkurs wygrał "Sonet o polietylenie i miedzi" Miłosza Szczęsnego. To historia opowiadana z perspektywy przedmiotów stworzonych z tytułowych pierwiastków, niepewnych swojego losu. Jury uznało zaprezentowany pomysł na słuchowisko za "zaskakujący, świeży i konsekwentny, (...) który uruchamia wyobraźnię i jest jednocześnie wypowiedzią na ważny temat". W konkursie na najlepsze słuchowisko 2025 roku jury przyznało trzy nagrody główne oraz trzy wyróżnienia. O tym, kto zdobędzie Złotą, Srebrną i Różową Małżowinę (czyli pierwsze, drugie i trzecie miejsce), dowiemy się 10 października, po prezentacji wszystkich sześciu słuchowisk.
Docenione produkcje są najlepszym przykładem tego, jak obszerne jest pojęcie słuchowiska. Wśród nich znalazły się klasyczne opowieści radiowe, utwory eksperymentalne oraz reportaże radiowe. Słuchowiska wyprodukowane w publicznych rozgłośniach, jak i na uczelniach artystycznych. Takie, w których funkcję narracyjną pełni słowo, i takie, w których pełni ją dźwięk. - Festiwal Słuchowisk to przede wszystkim festiwal formy. Prezentujemy bardzo różne sposoby opowiadania za pomocą dźwięku, słowa, efektów. Spotkają się u nas różne szkoły tworzenia słuchowisk. Dlatego jesteśmy bardzo eklektycznym festiwalem - opowiada Anna Szamotuła.
Jeszcze inną formą prezentowaną podczas festiwalu będzie słuchowisko na żywo. Hubert Wińczyk wyreżyseruje i zrealizuje dźwiękowo słuchowisko na podstawie najnowszego tomu poezji Tomasza Bąka "qq", który w sierpniu ukazał się w wydawnictwie Biblioteki Wielkopolskiej im. Stanisława Barańczaka. Na scenie wystąpią także: Lena Witkowska, aktorka i wokalistka, oraz zespół Sumpf, w którego skład wchodzą: Piotr Tkacz, Paweł Doskocz i Patryk Daszkiewicz. - Książka dotyczy hierarchii pracowniczej. Ma niestandardową formę, ponieważ jej kartki nie są zszyte, tylko włożone do pudełka. Z jednej strony to tom poetycki, a z drugiej gra tekstowa. Podczas naszej ostatniej próby pojawił się pomysł, żeby na podłodze rozłożyć wszystkie kartki książki. Na niektórych z nich są trzy ścieżki do wyboru, dlatego publiczność będzie czasem wywoływana do odpowiedzi, a przebieg słuchowiska będzie zależał od jej decyzji - tłumaczy Hubert Wińczyk.
Na tym różnorodność się nie kończy. W Republice Sztuki Tłusta Langusta odbędzie się słuchowisko z mappingiem tłumaczenia tekstu na żywo - "Todesangst (Strach przed śmiercią)" autorstwa Andreasa Jungwirtha, austriackiego pisarza i reżysera, które swoją premierę miało na antenie niemieckiej rozgłośni Mitteldeutscher Rundfunk. Na język polski przełożył je Łukasz Musiał, a tłumaczenie w artystyczny sposób zaprezentuje Patryk Lichota.
W tym roku organizatorzy i organizatorki festiwalu szczególny nacisk kładą na aspekt praktyczny. - Widzimy dużą potrzebę organizowania społeczności wokół słuchowisk i nie ma chyba lepszego sposobu na to niż poznawanie tajników pracy i doświadczeń innych twórców i twórczyń - wyjaśnia Anna Szamotuła. Poza masterclassem wspomnianego już Andreasa Jungwirtha w programie znajdą się warsztaty reżyserii słuchowisk i warsztaty sound designu skierowane do osób, które mają już doświadczenie w tych dziedzinach. Pierwsze z nich poprowadzi Jessica Dromgoole, brytyjska producentka i reżyserka słuchowisk. - Ma ona na koncie dużo realizacji dla BBC, a do tego jest niesamowicie ciepłą osobą, która chętnie dzieli się wiedzą. Wiem, co mówię, bo sama byłam uczestniczką jej warsztatów - dodaje Szamotuła. Warsztaty sound designu poprowadzi Agnieszka Szczepańczyk, reżyserka dźwięku i wykładowczyni akademicka, związana z Polskim Radiem. Warsztaty te zostaną podzielone na dwie części: pierwsza z nich będzie przeznaczona dla osób średnio zaawansowanych, a druga dla zaawansowanych.
Podczas festiwalu przewidziane są także powroty do produkcji, które poznańska publiczność miała okazję już poznać. Zaprezentowane zostaną wybrane odcinki serialu Radia Poznań "Halo, tu Łazarz" autorstwa Jana Strugarka. Posługując się gwarą, opowiada on o życiu codziennym w poznańskiej dzielnicy, do której przeprowadza się młoda para z Krakowa. Po wydarzeniu będziemy mogli porozmawiać z twórcami i twórczyniami produkcji. Usłyszymy też "Muzeum drzew" Katarzyny Matwiejczuk w reżyserii Marii Marcinkiewicz-Górnej, historię poszukiwania klucza do miłości i życia w zgodzie z samym sobą. Poza tym będziemy mogli za pomocą technologii VR przenieść się do audiowizualnego słuchowiska wykreowanego przez studentów i studentki Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza. A jeśli dla kogoś cztery dni festiwalu to za mało, 13 października odbędzie się performans Alessandra Bosettiego, włoskiego kompozytora, który w swoim doświadczeniu łączy muzykę współczesną i teatr dźwiękowy.
Festiwal opiera się przede wszystkim na założeniu, że słuchowiska, podobnie jak seanse kinowe czy koncerty, mogą być zorganizowanym wydarzeniem, połączonym z energią publiczności. Przechodząc w październiku ulicą Święty Marcin, warto zdjąć słuchawki, zajrzeć (lub raczej podsłuchać), co dzieje się w Kołorkingu Muzycznym + Domu Słuchowisk i dołączyć do wspólnoty dźwięku.
Magdalena Chomczyk
- Festiwal Słuchowisk
- 7-11.10
- Kołorking Muzyczny + Dom Słuchowisk
- więcej: fonorama.org
Poznań
