Nostalgia Festival to - najprościej - projekt muzyczny, łączący przeszłość z przyszłością w czasie teraźniejszym. Artyści czerpią z muzyki klasycznej i korzeni narodowych, a przesiewając je przez sito własnej wrażliwości, generują indywidualne, współczesne jakości. Goście poprzednich edycji festiwalu, wśród których znaleźli się m.in. Tigran Mansurian, The Hilliard Ensemble czy Gurdjieff Folk Instruments Ensemble, swoją twórczością dowiedli, że nostalgia to dialog, ale dialog szalenie intymny. Prezentowana na festiwalu muzyka to nić wiążąca nie tylko rożne wymiary czasowe, a także odległe świadomości i kultury. Nostalgia rodzi się głęboko w środku, daleko od aktualnej codzienności. Nie sposób wyrazić jej językiem dyskursu. Przez trzy październikowe dni będziemy się więc porozumiewać specjalnym nostalgicznym dialektem muzycznym, opartym na wrażliwości i hołdzie dawnym mistrzom.
Tarkowski nostalgiczny
Tej jesieni równie intensywnie co muzyka przemawiał będzie obraz filmowy. Postacią centralną tegorocznej odsłony festiwalu jest bowiem Andriej Tarkowski - wybitny rosyjski reżyser filmowy i teatralny, scenarzysta oraz aktor. Podczas gdy za granicą okrzykiwano go największym objawieniem, przez władze ojczyste mianowany został reżyserem wyklętym. Dogłębnie odczuł więc dotyk rzeczywistej tęsknoty za krajem, spędzając ostatnie lata życia w dalekich Włoszech. Różne wymiary niedosytu są jednak dostrzegalne w całym dorobku Tarkowskiego. Tworzył kino bardzo osobiste, często autobiograficzne. Jego filmy wyróżniają proste, z biegiem lat coraz bardziej surowe środki wyrazu oraz głębia i precyzja obserwacji. Metafizyka, poetyckość i bliskość religii w twórczości Tarkowskiego są od lat inspiracją dla kolejnych pokoleń twórców, także gości tegorocznej Nostalgii.
Po pierwsze: muzyka
Pierwszy wieczór festiwalu wypełnią dźwięki najnowszego projektu Dino Saluzzi Trio, zatytułowanego Navidad de Los Andes (Narodzenie w Andach). Bracia Dino i Felix Saluzzi - bandoneonista oraz wirtuoz klarnetu i saksofonu - współpracują ze sobą od ponad 60 lat. Wraz z wiolonczelistką Anją Lechner dokonają polskiej premiery projektu. Styl Navidad de Los Andes ma wzorować się na opowieściach z nurtu magicznego realizmu, pochodzących z tamtego regionu. Muzycy, pochodzący z ojczyzny tanga, z pewnością potrafią opowiadać o pragnieniach jak mało kto. Wystąpią w czwartek, 17 października o g. 20 w kościele oo. Jezuitów przy ul. Szewskiej.
Podczas drugiego koncertu zabrzmi podobne instrumentarium w nieco innym jednak składzie i wzbogacone o szczególnego gościa. Pierwszą część wieczoru stanowić będą solowe kompozycje fortepianowe francuskiego artysty Francois Couturiera, pochodzące z albumu Un jour si blanc. Płyta jest drugą częścią trylogii fonograficznej poświęconej i silnie zainspirowanej twórczością Andrieja Tarkowskiego, wydanej przez niemiecką wytwornię ECM. Część pierwsza, zatytułowana Nostalghia - Song for Tarkovsky, prezentowana była podczas pierwszej edycji festiwalu Nostalgia w 2007 r. Tytuł Un jour si blanc pochodzi natomiast z wiersza będącego punktem wyjścia dla prezentowanego w tym roku albumu, a napisanego piórem Arsenija Tarkowskiego - ojca reżysera. W drugiej części wieczoru pojawią się utwory z płyty Tarkovsky Quartet, zamykającej trylogię Couturiera. Zespół, który przyjął tytuł płyty za swoją nazwę, występuje w składzie: Francois Couturier (fortepian), Anja Lechner (wiolonczela), Jean-Marc Larche (saksofon sopranowy) oraz Jean-Louis Matinier (akordeon). Koncert odbędzie się w piątek, 18 października o g. 20, również w kościele oo. Jezuitow.
Dźwięki pełne ciszy
Finałowy koncert Nostalgii 2013 składa się z szeregu dzieł kompozytorów, które po raz pierwszy prezentowane będą na festiwalowej scenie. Utwory Luigiego Nona (Włochy), Gyorgy Kurtaga (Węgry), Wolfganga Rihma (Niemcy), Beata Furrera (Szwajcaria) - wybitnych twórców europejskiego modernizmu - znalazły się na płycie zatytułowanej Hommage a Andriej Tarkovsky. Cztery dzieła oparte na minimalizmie i przyglądaniu się pojedynczym dźwiękom na tle ciszy zinterpretuje poznańska Orkiestra Kameralna L'Autunno pod dyrekcją Adama Banaszaka wspólnie z zaproszonymi solistami. W wykonaniu orkiestry usłyszymy rownież Eight Hymns Stevana Kovacsa Tickmayera - cykl cichych, oszczędnych miniatur, wywołujących atmosferę modlitwy i kontemplacji, napisanych również w hołdzie Tarkowskiemu. Koncert, charakteryzujący się dość nietypowym układem przestrzennym (przykładowo - utwór Luigiego Nona skomponowany jest na siedem niezależnie rozmieszczonych orkiestr), odbędzie się w sobotę, 19 października o g. 20 w kościele farnym przy ul. Gołębiej.
Nostalgia w obrazach
Festiwalowi towarzyszyć będą naturalnie pokazy filmowe, podczas których zaprezentowane zostaną m.in. Nostalgia, której festiwal zawdzięcza swoją nazwę i Ofiarowanie Andrieja Tarkowskiego, a także filmy dokumentalne poświęcone postaci reżysera i kulisom powstawania jego dzieł. Wzorem ubiegłorocznej edycji, artyści festiwalu zostaną zaproszeni do udziału w Rozmowach przy instrumentach i obrazach, wspólnie ze znawcami i miłośnikami twórczości filmowej Tarkowskiego. Zarówno wszystkie seanse filmowe, jak i Rozmowy przy instrumentach i obrazach odbywać się będą w salach Galerii u Jezuitów, a wstęp na nie będzie bezpłatny. Do wejścia na koncerty upoważniają bezpłatne wejściówki, dostępne w Centrum Informacji Miejskiej.
Magdalena Lubocka
- Nostalgia Festival 2013
- 17-19.10
