Tym z nas, którzy na co dzień dojeżdżają do pracy pociągiem, tramwajem lub autobusem, ta pasja wydaje się nieco dziwna, ale jest to hobby na całe życie. Miłośnicy komunikacji publicznej gotowi są pokonać tysiące kilometrów, by zobaczyć, przejechać się i oczywiście zrobić zdjęcie interesującego ich pociągu, tramwaju, trolejbusu czy kolejki wąskotorowej. Ci pozytywnie zakręceni pasjonaci wstają bladym świtem lub w środku nocy, gdy do którejś z zajezdni dostarczany jest nowy tramwaj, zabytkowy wagon wraca po długim remoncie lub po prostu dzieje się coś niezwykłego. Te wyjątkowe wydarzenia to np. uruchomienie nowej trasy, otwarcie pętli, nowej zajezdni, tunelu, ale także montaż tymczasowej "mijanki", naprawa zwrotnicy, przebudowa przystanku czy przejazd tramwaju z pługiem odśnieżającym tory. Jednak zainteresowanie komunikacją publiczną nie ogranicza się tylko do fotografowania i "zaliczania" przejażdżek. Poznańscy pasjonaci ocalili przed zniszczeniem wiele starych pojazdów, dzięki czemu kursują one obecnie na liniach turystycznych, pojawiają się na miejskich paradach (np. z okazji katarzynek), a nawet służą jako "scena" przedstawień teatralnych, imprez tanecznych, osiemnastek, wieczorów panieńskich i kawalerskich.
Klub Miłośników Pojazdów Szynowych w Poznaniu powstał z inicjatywy Krzysztofa Chrzana w 1996 roku. Początkowo działał jako koło hobbystów przy MPK Poznań, ale ponieważ na spotkania przychodziło coraz więcej zainteresowanych, zapadła decyzja o powołaniu stowarzyszenia. Formalna rejestracja nastąpiła w 2001 roku. Obecnie KMPS tworzy około stu osób. Są to ludzie w wieku od 16 do 70 lat, wywodzący się z różnych środowisk. Wszystkich ich łączy zainteresowanie transportem zbiorowym. Klub długo walczył o uznanie. Początkowo ograniczał się do działań "partyzanckich", które dopiero po wielu latach zostały zauważone i docenione. Pasjonatom udało się np. uratować wagon tramwaju KSW Heidelberg z 1944 roku, który przez lata stał zapomniany w zajezdni. Na burcie niszczejącego, zardzewiałego wagonu ktoś wymalował farbą napis "nie ciąć - zabytek". Zapewne dzięki temu wagon uniknął kasacji.
W 2022 roku MPK Poznań wygospodarowało środki na remont, który odbył się w Krakowie. Wagon wrócił do Poznania w stanie niemal fabrycznym i z odtworzonym dawnym wyposażeniem. Obecnie jeździ na linii turystycznej "0", także powstałej dzięki staraniom KMPS. KMPS ma na koncie więcej sukcesów "remontowo-rekonstrukcyjnych". Dzięki działaniom miłośników odnowiono np. tramwaje polskiej produkcji Konstal N+ND, 102N, 102Na, 105N, wszystkie z lat 70. i 80. XX wieku, oraz prawdziwy skarb - niemiecki wagon Carl Weyer, odnaleziony na terenie jednego z poznańskich ogródków działkowych, gdzie prawdopodobnie służył jako... altanka.
Z kolei w zeszłym roku klub pozyskał, i to zupełnie za darmo, tramwaj typu 118N "Puma", prototypowy skład niskopodłogowy opracowany w 2005 roku przez poznański Instytut Pojazdów Szynowych we współpracy z Fabryką Pojazdów Szynowych. Tramwaj został wycofany z eksploatacji w 2011 roku. Choć klub zrzesza "miłośników pojazdów szynowych", troszczą się oni także o autobusy. Obecnie trwa remont Neoplana N4009, nazywanego "Pszczółką", kupionego w 1997 roku, a po wycofaniu z MPK Poznań odkupionego przez Kombus Kórnik.
Klub nie mógłby działać bez ludzi, którzy są miłośnikami komunikacji miejskiej i często wiążą się z nią na całe życie. Przykładem niech będzie Krzysztof Dostatni, jeden z najaktywniejszych członków klubu, który w 2001 roku rozpoczął pracę w poznańskim MPK. Zaczynał w dziale Inżynierii Ruchu, gdzie zajmował się planowaniem rozkładów jazdy, potem przez kilkanaście lat pracował w Nadzorze Ruchu, w 2020 roku został członkiem zarządu MPK Poznań, a w lipcu 2021 roku - prezesem tej spółki. Z Klubu Miłośników Pojazdów Szynowych wywodzi się także Jan Gosiewski, od 2019 roku dyrektor Zarządu Transportu Miejskiego w Poznaniu, obecnie pełniący obowiązki dyrektora Zarządu Dróg Miejskich.
- Co najmniej kilkunastu motorniczych i kierowców, obecnie zatrudnionych w MPK, wywodzi się z naszych szeregów - mówi Łukasz Bandosz, prezes KMPS. - Poza nimi także wielu klubowiczów prowadzi tramwaje lub autobusy w czasie wolnym, bo mamy do tego uprawnienia. Wielu pracuje też w firmach zajmujących się organizacją, planowaniem transportu czy inwestycjami komunikacyjnymi. Ja jestem odpowiedzialny za utrzymanie infrastruktury w Zarządzie Transportu Miejskiego - dodaje.
Szymon Mazur
© Wydawnictwo Miejskie Posnania 2026
