Dni Twierdzy Poznań, święto miłośników fortyfikacji, odbywa się już 14. raz. Ich nadrzędnym celem jest edukacja historyczna, a także, co szczególnie ważne, promocja i zachęta do odwiedzania licznych w naszym mieście obiektów architektury militarnej. Poznań bowiem nie bez przyczyny nazywany jest miastem twierdzą. Leży w ważnym miejscu Polski, na drodze z Berlina przez Warszawę do Moskwy... Przez stulecia był wielokrotnie zdobywany i broniony przez wojska różnych nacji i pod różnymi sztandarami: szwedzkimi, rosyjskimi, saskimi, pruskimi, niemieckimi i oczywiście polskimi.
Niemymi świadkami tych wydarzeń są fortyfikacje. Oprócz nielicznych, ale ciągle widocznych pozostałości murów średniowiecznych najwięcej w mieście jest obiektów z XIX i XX wieku. Prusacy, zdając sobie sprawę ze strategicznego położenia Poznania, otoczyli miasto pierścieniem fortów. Jest ich aż 18, a luki między nimi uzupełniają schrony: piechoty, artyleryjskie, pogotowia i inne. W czasie II wojny światowej zbudowano z kolei wiele schronów i szczelin przeciwlotniczych, których do naszych czasów zachowało się co najmniej kilkadziesiąt. Z czasów powojennych pozostało wiele schronów obrony cywilnej, a nawet przeciwatomowych.
Dni Twierdzy Poznań, które odbędą się jak zwykle w ostatni weekend wakacji, czyli 29-30 sierpnia, są doskonałą okazją do zapoznania się z rozmaitymi obiektami i odwiedzenia ich. Warto to zrobić, bo można się dzięki temu dowiedzieć, że forty i schrony, przy odrobinie starań, są dostępne dla zwiedzających przez cały rok.
Podczas tegorocznego wydarzenia będzie można odwiedzić ponad 20 budowli fortecznych. Program wydarzeń tworzony jest przez ich miłośników i znawców. Wstęp do większości obiektów będzie bezpłatny, a dla zwiedzających przygotowano liczne atrakcje: oprowadzania z przewodnikami, z latarkami, prezentacje wystaw czasowych, pokazy sprzętu wojskowego i uzbrojenia, pokazy formacji wojskowych z różnych epok.
Będą także spacery śródmiejskie i możliwość obejrzenia budowli, które dziś niekoniecznie kojarzą się z wojskiem, np. koszar przekształconych w biurowce. Przygotowano również gry i zabawy terenowe dla najmłodszych, ale impreza jest przeznaczona dla wszystkich pokoleń.
Wśród ciekawostek w tegorocznym programie jest zwiedzanie Fortu III, położonego na terenie Nowego Zoo, a więc - pozornie - trudno dostępnego. W programie: wejście do części naziemnej i podziemnej, wystawa grup rekonstrukcyjnych i degustacja grochówki wojskowej. Przewodnicy będą czekać na zwiedzających w sobotę i niedzielę przy wejściu do zoo o g. 11, 13 i 15. Wstęp bezpłatny.
Fort IVa przy ul. Lechickiej na Wilczym Młynie różni się od innych, bo jest częściowo wysadzony i rozebrany. Dostępna jest tylko jego część. Pierwsze zwiedzanie warto więc odbyć z przewodnikiem. Oprowadzania rozpoczynają się o g. 11, 12.30, 14 i 15.30. W programie prelekcja o Twierdzy Poznań i spacer po forcie oraz gry i konkursy z nagrodami. Wstęp również bezpłatny.
Fort VI "Tietzen" przy ul. Lutyckiej jest najlepiej zachowanym z poznańskich fortów. Przez kilkadziesiąt lat należał do wojska, w związku z czym był niedostępny. Obecnie jest w rękach prywatnych. - Podczas Dni Twierdzy, w g. 10-18, zobaczyć można będzie m.in. pancerne stanowisko obserwacyjne o wadze 56 ton, ekspozycje wojskowe, wystawy dawnych maszyn i sprzętów, makiety kolejowe, sklepik kolonialny, rekonstrukcję szpitala wojskowego, a także zwiedzić prawie kilometr podziemi oraz odwiedzić wielką prochownię mieszczącą 70 ton czarnego prochu, obejrzeć wystawę broni oraz doskonale zachowaną suchą fosę - informuje Marcin Walkowiak, opiekun Fortu VI. W czasie Dni Twierdzy biletem wstępu jest cegiełka na utrzymanie i rozwój ekspozycji w cenie 25 i 20 zł.
Nieco mniejszym, ale nie mniej ciekawym obiektem jest schron piechoty I2IVa przy ul. Abrahama 11. W środku kryje ekspozycję poświęconą militarnym dziejom Poznania, a opiekuje się nim grupa miłośników historii, zafascynowana różnymi epokami. Schron będzie czynny w sobotę i niedzielę od g. 11 do 17. W programie: zwiedzanie schronu i wystaw tematycznych, m.in. odtworzonej izby z czasów pruskich z replikami mebli, prezentacja przedmiotów cywilnych i żołnierskich, elementów fortyfikacyjnych z innych obiektów twierdzy oraz znalezisk z prac rewitalizacyjnych. W schronie zobaczymy też wystawę o gen. Józefie Dowborze-Muśnickim, głównodowodzącym powstania wielkopolskiego. Zaplanowano ponadto pokaz i przejażdżki pojazdami wojskowymi oraz gry i zabawy dla dzieci. Biletem wstępu jest cegiełka na utrzymanie schronu za 10 zł.
Bardzo ciekawie zapowiada się projekt spacerów przygotowywany przez Fundację Wojskowości Polskiej. Będą to oprowadzania z przewodnikami po Cytadeli i jej cmentarzach, na Miłostowie, na Dębinie, w śródmieściu, dzielnicy koszarowej na Grunwaldzie oraz śladami twierdzy i garnizonu w centrum. Dla najwytrwalszych odkrywców fundacja przygotowała grę terenową Zostań zdobywcą Twierdzy Poznań, wymagającą odwiedzenia kilku fortów i udziału w spacerze historycznym. Potwierdzeniem wizyty w każdym z obiektów będzie pieczątka przybita na specjalnej karcie. Po zebraniu wszystkich pieczątek będzie można odebrać pamiątkową odznakę "Zdobywcy twierdzy".
Atrakcje Dni Twierdzy Poznań nie ograniczają się do okresu XIX i XX wieku. Do zgłębienia wiedzy o epokach bardziej odległych zaprosi Rezerwat Archeologiczny Genius loci i Brama Poznania, a czasy zimnej wojny poznamy w schronie prezydenckim przy ul. Słupskiej.
Z kolei na Starym Mieście będzie możliwość zejścia do podziemnych krypt fary, które specjalnie na tę okazję zostaną wyposażone w plansze informacyjne opisujące ich historię. Przewodnicy poprowadzą śladami poznańskich fortyfikacji - od średniowiecznych murów miejskich po bastion przy Bramie Wrocławskiej - oraz zejdą do podziemi kościoła. - W kryptach fary zachował się fragment dawnych murów miejskich. To bowiem w czasie budowy fary i kolegium jezuickiego zburzono część średniowiecznych obwarowań, by wkrótce wznieść nowy mur - i właśnie jego pozostałość można dziś oglądać w podziemiach - wyjaśnia Szymon Dąbrowski, organizator zwiedzania podziemi.
Pełna lista dostępnych obiektów i atrakcji jest dostępna na stronie internetowej wydarzenia. W Centrum Informacji Kulturalnej i innych punktach miasta będą dostępne drukowane wersje programu z mapką wskazującą położenie obiektów, ułatwiającą dotarcie do tych nierzadko ukrytych i tajemniczych miejsc.
Szymon Mazur
- Dni Twierdzy Poznań 2026
- 29-30.08
- różne lokalizacje
- więcej: strona organizatorów
© Wydawnictwo Miejskie Posnania 2026
Poznań, różne lokalizacje
