Ponad trzy dekady później tamta historia nabiera dodatkowego smaku w kontekście jego najbliższego koncertu w Tamie, podczas którego zagra zarówno jako lider Luxtorpedy, jak i właśnie w szeregach Flapjacka. To dwa zespoły o wspólnej i dość zawiłej historii, które mimo zupełnie różnych oblicz łączy ta sama muzyczna zawziętość.
Na początku lat dziewięćdziesiątych Acid Drinkers chyba jak żaden inny polski zespół pokazał, że thrash metal można grać z dzikim humorem i bez jakiejkolwiek troski o gatunkową ortodoksję. Załoga, na której czele stoi charakterny Tomasz "Titus" Pukacki, miała wiele asów w rękawie, z debiutanckim "Are You a Rebel?" (1990) na czele, ale współtworzący ją Friedrich i perkusista Maciej "Ślimak" Starosta z czasem chcieli pójść nieco dalej, a już na pewno gdzie indziej. Tak oto w 1993 roku założyli Flapjacka, w którym metalowe riffy zderzały się z amerykańskim klimatem hardcore'owego punka i chuligańskiego rapu. Crossover zza oceanu, zwłaszcza ten wywodzący się ze sceny nowojorskiej, oraz takie kapele jak Biohazard czy Dog Eat Dog cieszyły się wtedy sporą popularnością, jednak w naszym kraju wciąż były czymś na kształt muzycznej nowinki.
O znalezieniu właściwego głosu do nowego projektu zdecydował koncertowy przypadek, kiedy Litza poznał Grzegorza "Guzika" Guzińskiego, związanego ze sceną trójmiejską. Oczarowany jego możliwościami - zadziornym wokalem przeskakującym od rapowanych wersów do zupełnego wrzasku - szybko dokooptował go do Flapjacka, który równie sprawnie uporał się z nagraniami do "Ruthless Kick" (1994). Po pierwszej płycie chłopaki zyskali miano królów tutejszej, jeszcze dość raczkującej sceny rapcore'u, co tylko umocniło wydanie drugiego, jeszcze bardziej ulicznego i nerwowego albumu "Fairplay" (1996). Jednak kiedy zaledwie rok później ukazał się "Juicy Planet Earth" (1997), przynosząc dysonanse, psychodelię i eksperymenty, stało się jasne, że Flapjack woli bardziej alternatywną i wyboistą drogę, na której nabierający właśnie rozpędu nu metal jest tylko jedną z możliwości. Fani byli podzieleni, ale wciąż zaintrygowani.
A potem nadeszła długa, wieloletnia cisza i liczne zmiany w składzie. Kiedy w 2012 roku ukazał się "Keep Your Heads Down", był to materiał nagrany już bez Litzy, a na następny album przyszło nam czekać ponad dekadę, i to w bolesnych okolicznościach - w styczniu 2021 roku legendarny Guzik zmarł niespodziewanie w wieku 46 lat. Koncerty ku jego pamięci stały się jednak nowym początkiem - Friedrich wrócił do projektu, a przy mikrofonach miejsce zmarłego wokalisty zajęli Rafał "Hau" Mirocha z Dynamind i Jakub "Kroto" Krotofil z Hope. Nowy Flapjack wyglądał o tyle obiecująco, że oprócz nich jego częścią byli również Maciej Jahnz na drugiej gitarze, Michał "Mihau" Kaleciński na basie, Ślimak za bębnami i jeden z najlepszych polskich turntablistów - DJ Eprom.
Ich "Sugar Free" (2023) to płyta z pomarańczowym lizakiem i żyletką na okładce, co - jak tłumaczył Litza w jednym z wywiadów - miało symbolizować słodycz rzeczywistości, na której tak łatwo się skaleczyć. Niebezpiecznie robi się również na samym albumie - choćby w "Veterans", z twardym, marszowym rytmem, koncertowej detonacji, jaką niewątpliwie jest "Mosh Pit", czy "Dope Boy", przypominającym, że w łączeniu metalowej wagi ciężkiej z klimatem ulicznego hip-hopu Flapjack od zawsze był wyjątkowo skuteczny. Nic dziwnego, że album otrzymał Fryderyka, będąc jednocześnie dowodem na to, że próba dalszego grania po utracie człowieka, którego głos przez lata definiował zespół, może przynieść naprawdę znakomite rezultaty.
Był to jednak również czas, kiedy Litza miał już przy sobie inną, dawno zmontowaną ekipę. W 2010 roku, po szeregu rozmaitych doświadczeń nie tylko z Acid Drinkers i Flapjackiem, ale też z 2Tm2,3 i Arką Noego, zebrał Roberta "Drężmaka" Drężka, Krzysztofa "Kmietę" Kmiecika i Tomasza "Krzyżyka" Krzyżaniaka, by uderzyć z nową siłą w ramach zespołu, którego nazwę już niedługo miała skandować cała rockowa i metalowa Polska. Jednak, trochę wzorem Flapjacka, brakowało w nim jeszcze jednego, choć jakże ważnego ogniwa, którym okazał się - jakżeby inaczej - raper, Przemysław "Hans" Frencel, dotąd znany z projektu 52 Dębiec. I choć z początku zapachniało rapcore'em, okazało się, że Luxtorpeda to żaden "Flapjack na nowo", ale grupa mająca na siebie unikalny (i bardzo przebojowy) pomysł, w którym królują hard rock, punk rock i alternatywny metal.
Już debiutancka "Luxtorpeda" (2011) pokazała możliwości tego składu, przede wszystkim za sprawą "Autystycznego", z jego hipnotycznym riffem i niewychodzącym z głowy refrenem. Miłą powtórkę z tej rozrywki znaleźliśmy też na "Robakach" (2012), z hitowym "Wilki dwa" i stadionowym "Hymnem", nomen omen napisanym z myślą o poznańskich rugbystach na wózkach z drużyny Balian. Z czasem kawałki do poskakania ustępowały jednak miejsca bardziej rozbudowanym kompozycjom, z tekstami, w których osobiste doświadczenia przeplatały się z opowieściami o wierze, relacjach i rozczarowaniu. Tak było choćby na "A morał tej historii mógłby być taki, mimo że cukrowe, to jednak buraki" (2014) i "Mywaswynas" (2016).
Zanurzeni w dźwiękowej agresji Litza, Hans i reszta ekipy sukcesywnie stawiali kolejne kroki, częstując nas takimi albumami jak "Anno Domini MMXX" (2020) czy "Omega" (2022). Niedługo później zaskoczyli też wszystkich akustycznym "Mój trup jest większy niż twój" (2024), na którym kilkanaście kompozycji, rozebranych z elektrycznego pancerza i pozbawionych ściany przesterowanych gitar, wypada zaskakująco dobrze, odkrywając całe to piosenkowe rzemiosło dotąd schowane pod hałasem. Ale na tym wycieczki się nie skończyły - w ubiegłym roku Luxtorpeda wydała "Szukamy guza" (2025), zmierzając tym razem w stronę stoner rocka i wolniejszych, cięższych riffów, przywołujących skojarzenia z Queens of the Stone Age, a miejscami nawet z bluesem, jak w "Barabaszu".
Zaskoczeń jest tu jednak o wiele więcej. "Dobry człowiek" łączy plemienny puls z orientalnymi naleciałościami, "Mowa tratwa" pozwala Hansowi zupełnie się wyżyć, a w "Tak bar" słyszymy zabawkowe brzmienie Casio i... falset, który z pewnością zaskoczył niejednego słuchacza pamiętającego przede wszystkim pierwsze płyty grupy. Wiele dzieje się również w tekstach, określanych przez Friedricha mianem "poezji krzyczanej", które wracają do konkretnych historii - raz do biblijnego obrazu wyboru przemocy, innym razem do polskich sporów, przyglądania się własnym słabościom czy prób zwyczajnego polubienia siebie. Gniew, refleksja i autoironia - to wciąż najmocniejsze strony tego zespołu.
Luxtorpeda i Flapjack to dziś w pełni sprawne, dobrze naoliwione maszyny, ale warto dodać, że jednocześnie Litza niedawno powrócił też do grania z Acid Drinkers. Jak on mieści w kalendarzu wszystkie te swoje życia? Kiedyś zażartował, że doba jest elastyczna i wcale nie trzeba spać, w co w jego przypadku aż trudno nie uwierzyć. W Tamie zobaczymy więc dwa zespoły i tego jednego człowieka, który najwyraźniej wciąż ma więcej pomysłów niż wolnych terminów. A kiedy zejdzie ze sceny po raz drugi, pozostanie tylko pytanie, czy przypadkiem nie ma jeszcze gdzieś zaplanowanego trzeciego koncertu...
Sebastian Gabryel
- Luxtorpeda + Flapjack
- 14.11, g. 18
- Tama
- bilety
© Wydawnictwo Miejskie Posnania 2026
Klub Tama, ul. Niezłomnych 2
