Kultura Poznań.pl

Varia

opublikowano:

Spełnione marzenie hrabiego

O rozbudowie biblioteki myślał już sam jej fundator, Edward hrabia Raczyński, kiedy pod koniec lat 20. XIX w. wznosił gmach przy placu Wolności. Jego marzenie spełni się po blisko 200 latach od otwarcia tej najstarszej polskiej książnicy. 

Nowe skrzydło Biblioteki Raczyńskich. Fot. W. Wylegalski
Nowe skrzydło Biblioteki Raczyńskich. Fot. W. Wylegalski

Nowoczesny gmach, na który Poznań czekał blisko 200 lat, otwarty zostanie w dniu Imienin Miasta - 29 czerwca. Poznaniacy dostaną go niejako w prezencie, tak jak przed laty budynek przy placu Wolności, który podarował im hrabia Raczyński: "Niżej podpisany przejęty chęcią ułatwienia każdemu śródków nabywania nauk i wiadomości zakłada w Poznaniu w miejscu swego urodzenia Bibliotekę publiczną, którą wraz z domem w tym celu (...) wystawionym, ze wszystkimi w nim znajdującymi się obecnie książkami, oraz funduszami na uposażenie przeznaczonymi, temuż miastu tytułem własności w wieczne nadaje posiadanie. (...) Przeznaczeniem Biblioteki Raczyńskich jest, aby w czytelni, która w tejże będzie urządzoną, każdy bez różnicy osób w dniach i godzinach oznaczonych miał prawo z niej korzystać" - wyjaśnił swoje intencje w statucie biblioteki jej fundator. 5 maja 1829 r. udostępnił bibliotekę czytelnikom. 184 lata później rozpoczyna się całkiem nowy rozdział w jej historii. Hrabia Raczyński marzył o nim od lat.

Wrota czasu

Nowe skrzydło Biblioteki Raczyńskich będzie kilka razy większe od tego, które postawił w XIX wieku Raczyński. Dzięki rozbudowie biblioteka zyska 11 tys. m2 nowej powierzchni, a cenne zbiory i liczone w dziesiątkach tysięcy woluminy wreszcie będą miały swoje miejsca na półkach.

Projekt nowej biblioteki powstał w pracowni Jems Architekci. Zwyciężył w konkursie, który miasto ogłosiło w 2003 r. Autorzy zwycięskiej koncepcji uznali wówczas, że nowe skrzydło nie powinno dominować nad klasycystycznym gmachem głównym książnicy, ale tworzyć z nim nierozerwalną całość, której frontem pozostanie jednak historyczna fasada, wzorowana na paryskim Luwrze. - Obecny gmach Biblioteki Raczyńskich dzieli od nowego szklany łącznik, trafnie nazwany przez jedną z dziennikarek, którą oprowadzałem po budynku "Wrotami czasu". Bo tutaj właśnie płynnie przechodzimy z XIX w. w czasy współczesne - mówi Wojciech Spaleniak, dyrektor Biblioteki Raczyńskich. Do nowego gmachu prowadzi także osobne wejście od strony Alei Marcinkowskiego. Co czeka nas po przekroczeniu progu nowej biblioteki?

Zanurzeni w świecie książek

Marek Moskal, architekt z pracowni Jems Architekci: - Projektując nowe skrzydło biblioteki, mieliśmy przed oczami bibliotekę Borgesa i bibliotekę Umberto Eco. Jedna jest tajemniczym labiryntem, gdzie człowiek gubi się w książkach, a druga jest otwarta - to przestrzeń, w której książki lubią być czytane.

W poznańskim gmachu udało się połączyć obie te idee. - Czytelnie to przestrzeń, gdzie wszyscy poruszają się swobodnie, mają książki na wyciągnięcie ręki, ta przestrzeń jest przyjazna, otwarta. Ale są też w niej miejsca odosobnienia, skupienia wśród książek - dodaje architekt.

Wojciech Spaleniak: - Dzisiaj na całym świecie nie buduje się bibliotek według schematu: mur, drzwi, zamknięte czytelnie. Dzisiaj wszędzie królują otwarte przestrzenie, które jednocześnie nie mogą tłumić intymności. I tak właśnie dzieje się u nas. Na I piętrze informatorium, katalogi, księgozbiór podręczny są otoczone czytelniami: czasopism, multimedialną, salą pracy zespołowej i czytelnią główną od strony Al. Marcinkowskiego. Jeśli czytelnik w którejś z nich przysiądzie - to jest tam cisza i intymność - zapewnia dyrektor. Czytelnie królują na poziomie drugim. Pierwszy wypełnia imponująca wypożyczalnia z ponad 70 tys. woluminów. - To świat książek. W pierwszej chwili może nawet przerażać ogrom regałów. Ale pomiędzy nimi są enklawy, gdzie można przysiąść, odpocząć z książką. Wchodzisz w świat książek, zatapiasz się w nim i giniesz - opowiada dyrektor Spaleniak.

Oprócz trzech czytelni i przepastnej wypożyczalni znalazło się w nowym skrzydle osobne miejsce dla najmłodszych czytelników - na poziomie 0, od strony Alei Marcinkowskiego. - Dzieci będą przychodzić do budynku, do którego dotąd rzadko trafiały. Od teraz mogą uznać, że to jest też ich biblioteka - nie kryje radości Wojciech Spaleniak.

Wielka przeprowadzka

Do nowego skrzydła Biblioteki Raczyńskich trafi cały księgozbiór z filii przy Świętym Marcinie (z tzw. Centralnej Wypożyczalni) - czyli ponad 20 tys. woluminów: głownie opracowania, kompendia oraz podręczniki akademickie o profilu humanistycznym, a także klasyka literatury pięknej.

To właśnie w budynku przy Świętym Marcinie rozpoczną się 29 czerwca wydarzenia związane z przeniesieniem biblioteki do nowej siedziby i jej otwarciem. 14 czerwca pożegnają go jeszcze studenci i pracownicy filologii polskiej UAM, dla których przez lata był "drugim domem". A potem przyjdzie czas na mieszkańców Poznania, dla których przez wiele lat był on głównym miejscem, w którym wypożyczali książki.

Do nowej biblioteki wprowadzą się także książki z innych filii, m.in. nr 9 i 18 z Wronieckiej 6, filii 66 dla niewidomych przy Mielżyńskiego 27/29 oraz filii 11 dla dzieci z Wronieckiej 15. A także Dział Zbiorów Specjalnych, w którym przechowywane są największe skarby biblioteki. Rękopisy, pierwsze wydania, starodruki - od średniowiecza do XVIII w. - zajmą trzecie, najbardziej strzeżone piętro w nowym gmachu. - Nawet ja nie mam tam wstępu na co dzień - mówi dyrektor Spaleniak. - Wejście możliwe jest tylko za pomocą specjalnych kodów, które znają szefowie Działu Zbiorów Specjalnych - dodaje. Część zbiorów specjalnych zostanie udostępniona widzom w dniu otwarcia biblioteki - 29 czerwca, na wystawie Księgi i sztuka. Dziedzictwo po Edwardzie i Atanazym Raczyńskich. Wielka przeprowadzka cały czas trwa. Regały w nowej bibliotece systematycznie zapełniają się książkami. Aż do wielkiego otwarcia 29 czerwca.

Wielkie otwarcie

Nowe skrzydło Biblioteki Raczyńskich otwarte zostanie 29 czerwca w samo południe. W uroczystości udział zapowiedzieli prezydent Bronisław Komorowski oraz minister kultury Bogdan Zdrojewski. Tego dnia także zostaną wręczone nagrody "Przyjaciel Biblioteki Raczyńskich", otwarta zostanie wystawa Księgi i Sztuka, a pierwsi czytelnicy do późnych godzin wieczornych będą mogli zwiedzać nowy gmach biblioteki. W przestrzeni miasta przez cały dzień odbywać się będą akcje z książką w roli głównej. Mieszkańcy Poznania zostaną m.in. zaproszeni do symbolicznego przeprowadzenia księgozbioru biblioteki oraz do skorzystania ze specjalnych stref czytania, zlokalizowanych w rożnych punktach miasta.

Sylwia Klimek

  • otwarcie nowego gmachu Biblioteki Raczyńskich przy Al. Marcinkowskiego
  • 29.06, g. 12

Załączniki